preloader
۰۲۱-۲۲۶۹۱۰۱۰ مرکز مشاوره پرواز / پشتیبانی فروشگاه اینترنتی: ۰۹۱۲۸۵۰۱۰۲۹
Select Page
ژنتیک

ژنتیک

ژنتیک

ژنتیک و خاستگاه آن

الل

به حالت‌های مربوط به یک صفت الل می‌گویند. الل‌های هر ژن بر روی مکان‌های مشابه در کروموزوم‌های همتا (همولوگ) قرار دارند. مثلاً ژن کنترل کننده صفت Rh در انسان یک صفت اتوزومی‌است که توسط دو الل R (الل مثبت غالب است) و الل r (الل منفی مغلوب است) کنترل می‌شود. می‌دانیم که هر فرد برای این صفت دو الل دارد که یکی را از پدر و دیگری را از مادر می‌گیرد. اگر فردی هر دو اللی که از والدین گرفته باشد RR باشد، گروه خونی خالص دارد، اگر Rr باشد فرد گروه خونی ناخالص است، اگر rr باشد فرد  است پس افراد یک جمعیت برای صفت Rh دو نوع فنوتیپ و سه نوع ژنوتیپ دارند.

فنوتیپ: شکل ظاهری یک صفت را فنوتیپ می‌گویند که توسط پروتئین‌ها تعیین می‌شود.

ژنوتیپ: فرمول ژنتیکی یک صفت است که توسط ژن‌ها (DNA) تعیین می‌شود. ژنوتیپ هر فرد نوع الل‌ها را مشخص می‌کند.

هموزیگوس (خالص): اگر دو الل مربوط به یک صفت در یک جاندار شبیه هم باشند مثل BB (هموزیگوس غالب) و bb (هموزیگوس مغلوب) است.

هتروزیگوس (ناخالص): اگر دو الل یک صفت شبیه هم نباشند مثل Bb هتروزیگوس است.

رابطه غالب و مغلوبی صفات: هنگامی‌که دو الل، پس از یکدیگر به لقاح می‌رسند یکی از آنها ممکن است به طور کامل خود را ظاهر کند که آن الل غالب است و دیگری هیچ اثر قابل مشاهده‌ای از خود نشان ندهد، که این الل مغلوب است. در صفات اتوزومی‌که رابطه غالب و مغلوبی دارند تعداد انواع ژنوتیپ از انواع فنوتیپ بیشتر است. به طور مثال: در نخود فرنگی.

 

صفات تحت تاثیر محیط

در برخی از صفات، فنوتیپ افراد در شرایط محیطی متفاوت می‌باشد که به این صفات، صفات تحت تاثیر محیط می‌گویند. رنگ گل ادریسی در خاک اسیدی آبی رنگ و در خاک خنثی صورتی رنگ می‌باشد. رنگ موهای روباه قطبی که تحت تاثیر محیط می‌باشند در تابستان قرمز مایل به قهوه‌ای و در زمستان سفید می‌شود. علت تغییر رنگ در روباه، ساخته شدن آنزیم‌های تولید کننده رنگیزه در بدن روباه می‌باشد.

رابطه غالب ناقص

بعضی صفات مانند رنگ گل گیاه میمونی، وراثت حالت موی انسان و رنگ موی گاو رابطه‌ی غالب مغلوبی ندارند و در افراد ناخالص به صورت حد واسط، یعنی ترکیبی از هر دو صفت ظاهر می‌شود. در این حالت تعداد انواع فنوتیپ با تعداد انواع ژنوتیپ برابر است.

رابطه هم توانی

نوعی رابطه میان دو الل که طی آن اثر هر دو الل همراه با هم ظاهر می‌شود. مثلاً اسبی که موی قرمز دارد را با سفید آمیزش دهیم، زاده‌های آنها هم موی قرمز و هم موی سفید را دارد. در این حالت هم تعداد انواع فنوتیپ با تعداد انواع ژنوتیپ باهم برابر است.

صفات چند اللی / گروه خونی / صفات چند ژنی

صفاتی که تحت تاثیر چند ژن قرار دارند صفات چند ژنی نامیده می‌شوند.

رنگ چشم، طول قد، وزن، رنگ مو، رنگ پوست از صفات چند ژنی می‌باشد.

افراد مختلف درجات متفاوتی از هر کدام از این صفات را نشان می‌دهند. این چند ژن ممکن است همگی در یک کروموزوم قرار داشته باشند، یا در کروموزوم‌های مختلف پراکنده باشند. تعیین اثر و سهم هر یک از این ژن‌ها در فنوتیپی که فرد نشان می‌دهد بسیار دشوار است.

صفات اتوزومی

اگر الل‌های یک ژن رو‌ی کروموزوم‌های غیرجنسی (اتوزوم) قرار داشته باشند. می‌کویند صفت اتوزوم است. در صفات اتوزومی‌تعداد انواع فنوتیپ و ژنوتیپ در جنس نر و ماده با هم یکسان است. (البته به جز زنبور که بعدا درباره‌ی آن صحبت می‌کنیم.) مثلاً گروه خونی یک صفت اتوزومی‌ است که تحت کنترل یک ژن سه اللی ( Aو B و O) است. که الل A و B نسبت به هم رابطه هم توانی دارند. هم مردان. هم زنان برای گروه خونی چهار نوع فنوتیپ و شش نوع ژنوتیپ دارند.

نکته: در انسان صفات زیر اتوزومی‌هستند که در مردان و زنان دو نوع فنوتیپ و سه نوع ژنوتیپ دارند.

تالاسمی‌

تالاسمی‌ نوعی کم خونی ارثی است که ژن هموگلوبین جهش یافته است این ژن روی کروموزوم غیرجنسی (اتوزوم) قرار دارد. در تالاسمی در تولید هموگلوبین (پروتئین درون گلبول‌های قرمز که برای انتقال اکسیژن است) اختلال ایجاد می‌شود. افرادی که تالاسمی‌ مینور (با ژنوتیپ Cc) دارند، معمولاً سالم هستند.

فنیل کتونوری (PKU)

یک بیماری اتوزوم مغلوب است. در این بیماری، در ژن آنزیم تبدیل کننده‌ی فنیل آلانین به تیروزین جهش ایجاد شده است، در نتیجه آمینواسید فنیل آلانین به آمینواسید تیروزین تبدیل نمی‌شود و در خون این افراد مقدار فنیل آلانین زیاد می‌شود و در عوض تیروزین کم می‌شود و در اثر رسوب ماده‌ی شیمیایی حاصل از فنیل آلانین در مغز کودک، عقب ماندگی ذهنی ایجاد می‌شود. ژن این بیماری روی کروموزوم اتوزوم (غیرجنسی) است.

کم خونی وابسته به گلبول‌های قرمز داسی شکل

عامل این بیماری وراثتی، اللی مغلوب است که ژن هموگلوبین جهش پیدا کرده است و موجب کمبود هموگلوبین طبیعی می‌شود. بعضی از گلبول‌های قرمز افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، به علت دارا بودن نوع ناقصی از هموگلوبین، داسی شکل می‌شوند. این گلبول‌های قرمز داسی شکل نمی‌توانند به خوبی اکسیژن را منتقل کنند. به علاوه به علت چسبیدن گلبول‌ها به دیواره رگ‌ها، جریان خون در آنها دشوار می‌شود.

افراد بیمار معمولاً پیش از رسیدن به سن تولیدمثل می‌میرند بنابراین شایستگی آن‌ها صفر است. چون ژن‌های خود را به نسل بعد منتقل نمی‌کنند. افراد سالم ناقل معمولا بیماری را بروز نمی‌دهند ولی اگر به ارتفاعات بروند گلبول‌های آنها هم داسی شکل می‌شوند.

دو نوع فنوتیپ و سه نوع ژنوتیپ دارد: hh سالم- Hh بیمار –HH بیمار

بیماری ‌هانتینگتون

عامل بیماری ‌هانتینگتون اللی غالب و اتوزومی‌است. نخستین نشانه‌ی این بیماری در سنین سی تا پنجاه سالگی بروز می‌کند. علایم آن عبارتند از: کاهش توان کنترل ماهیچه‌ها، گرفتگی ماهیچه‌ای، فراموشی و سرانجام مرگ در اثر این بیماری. بسیاری از افراد تا قبل از فرزنددار شدن از وجود عامل این بیماری در سلول‌های خود بی خبرند. بنابراین انتقال آن به فرزندان زیاد است. شایستگی تکاملی افراد هانتینگتون صفر نیست چون ژن‌های خود را به نسل بعد منتقل می‌کنند. افراد بیمار دو نوع ژنوتیپ دارند.

دو نوع فنوتیپ و سه نوع ژنوتیپ دارد: hh سالم – Hh بیمار – HH بیمار

صفات وابسته به X

اگر الل‌های یک ژن روی کروموزوم جنسی x قرار داشته باشد. آن صفت را وابسته به x می‌گویند. مثلاً در انسان بیش از ۴۵۰ ژن و ۲۰۰ ناهنجاری ژنتیکی روی کروموزوم X وجود دارند مانند ژن: کوررنگی، هموفیلی، تحلیل عضلانی دوشن، رنگدانه‌ای شدن شبکیه‌ی چشم، سیناپسین I، کام شکاف دار وابسته به X، پذیرنده آنژیوتاسین II، نشانگان زالی- ناشنوایی، پروتئین ریبوزومی که روی کروموزوم X قرار دارند.

هموفیلی

خون افراد مبتلا به هموفیلی، در موقع لزوم منعقد نمی‌شود. بنابراین چنین افرادی در خطر خونریزی بیش از حد قرار دارند. الل مغلوب هموفیلی روی کروموزوم جنسی X قرار دارد؛ بنابراین هموفیلی نوعی بیماری وابسته به جنس است. کروموزوم جنسی y اللی برای این صفت ندارد.

مثال۱: در جمعیت ۱۰۰ تایی مگس سرکه الل خاکستری (G) بر الل سیاه (g) غالب است اگر در این جمعیت تعداد افراد هوموزیگوس و هتروزیگوس به صورت زیر باشد: gg4+Gg32+GG64 فراوانی هریک از الل‌های غالب و مغلوب را به‌دست آورید:

پاسخ: چون هر فرد در این جمعیت دارای دو الل است پس تعداد کل الل‌ها برابر است با تعداد افراد جمعیت ضرب در ۲، یعنی ۲۰۰=۲×۱۰۰ از آن‌جائی که هر فرد هوموزیگوس غالب دارای دو الل و هر فرد هتروزیگوس دارای یک الل غالب است لذا فراوانی غالب G به‌صورت زیر به‌دست می‌آید:

 

فراوانی الل مغلوب هم به‌صورت الل غالب به‌دست می‌آید:

 

مثال۲: در جمعیت ۵۰۰‌تایی مگش سرکه با ترکیب ژنوتیپی افراد به‌صورت gg200+Gg100+GG200، اثبات کنید که جمعیت در تعادل هاردی واینبرگ است یا خیر؟

پاسخ: برای حل این پرسش ابتدا فراوانی هریک‌از الل‌های غالب و مغلوب را به‌دست می‌آوریم:

 

 

 

بعد از به‌دست آوردن فراوانی هریک‌ از الل‌های غالب و مغلوب، طبق جدول پانت فراوانی هریک‌ از ژنوتیپ‌ها را به‌دست می‌آوریم:

 

 

 

حال اگر بخواهیم بفهمیم که جمعیت ۵۰۰ تایی مگش سرکه با ترکیب ژنوتیپی افراد به‌صورت gg200+Gg100+GG200 در حال تعادل هاردی واینبرگ قرار دارد یا خیر، کافی است فراوانی ژنوتیپ‌های به‌دست آمده را در جمعیت ۵۰۰ نفری ضرب کنیم و تعداد افراد به‌دست آمده را با تعداد جمعیت‌های اولیه مقایسه کنیم اگر عددها یکسان بود، جمعیت در تعادل است در غیر این‌صورت جمعیت در تعادل نیست:

 

همان‌طور که ملاحظه می‌کنید عددهای به‌دست آمده gg125+Gg250+GG125 با عددهای جمعیت اولیه gg200+Gg100+GG200 یکسان نیست، پس جمعیت اولیه در تعادل هاردی واینبرگ نبوده است. به‌عبارت دیگر اگر فراوانی الل غالب ۵/۰=G باشد در یک جمعیت ۵۰۰‌تایی از مگس سرکه که در تعادل هاردی واینبرگ قرار دارند، ۱۲۵ مگس باید دارای ژنوتیپ GG باشند نه ۲۰۰ مگس.

مثال۳: در جمعیت ۱۰۰۰‌تایی مگس سرکه با ترکیب ژنوتیپی افراد به‌صورت gg90Gg+420GG+490، اثبات کنید که جمعیت در تعادل هاردی واینبرگ است یا خیر؟

پاسخ: مجدداً برای حل این پرسش ابتدا فراوانی هریک‌ از الل‌های غالب و مغلوب را به‌دست می‌آوریم:

 

 

بعد از به‌دست آوردن فراوانی هریک از الل‌های غالب و مغلوب، طبق جدول پانت فراوانی هریک از ژنوتیپ‌ها را به‌دست می‌آوریم:

 

 

فراوانی ژنوتیپ‌های به‌دست آمده را در جمعیت ۱۰۰۰ نفری ضرب و تعداد افراد به‌دست آمده را با تعداد جمعیت‌های اولیه مقایسه می‌کنیم اگر عددها یکسان بود، جمعیت در تعادل است در غیر‌ این‌صورت جمعیت در تعادل نیست.

 

همان‌طور که ملاحظه می‌کنید عددهای به‌دست آمده با عددهای جمعیت اولیه یکسان است، پس جمعیت اولیه در تعادل هاردی واینبرگ بوده است.

مثال۴: اگر در یک جمعیتی با تعادل هاردی واینبرگ فراوانی الل تالاسمی، ۳/۰ باشد در این‌صورت:

الف) فراوانی الل غالب را به‌دست آورید.

ب) چند درصد افراد جمعیت به تالاسمی مینور مبتلا هستند؟

ج) فراوانی زنان هوموزیگوس سالم را در این جمعیت محاسبه کنید.

پاسخ:

ب) چون افراد مینور همان افراد ناخالص هستند پس:

ج)

 

فراوانی زنان هوموزیگوس سالم

مثال۵: اگر در یک جمعیت ۱۰۰ نفری با تعادل هاردی واینبرگ، تعداد الل تالاسمی ۶۰ عدد باشد در این‌صورت:

الف) فراوانی هریک‌ از الل‌های غالب و مغلوب را محاسبه کنید.

ب) چه تعداد از افراد جمعیت دارای الل تالاسمی هستند؟

ج) فراوانی مردان هتروزیگوس را در این جمعیت محاسبه کنید.

پاسخ: الف) چون هر دو فرد دو الل دارد لذا:

 

 

ب) هم افراد مینور و هم افراد ماژور دارای الل تالاسمی‌اند بنابراین:

ج)

 

مثال۶: در یک جمعیت ۱۰۰۰ نفری با تعادل هاردی واینبرگ، ۱۰ نفر مبتلا به زالی دیده می‌شوند، در این‌صورت:

الف) فراوانی الل‌های سالم و بیمار را محاسبه کنید.

ب) چند نفر از افراد جمعیت هوموزیگوس سالم‌اند؟

پاسخ: الف)

 

ب)

مثال۷: اگر در یک جمعیت ۱۰۰۰ نفری با تعادل هاردی واینبرگ، ۶۴۰ نفر مبتلا به بیماری هانتینگتون باشند در این‌صورت:

 

الف) چند نفر افراد جمعیت هتروزیگوس‌اند؟

ب) فراوانی زنان هتروزیگوس را در این جمعیت محاسبه کنید؟

پاسخ: چون هانتینگتون بیماری غالب است لذا:

 

 

مثال۸: اگر در یک جمعیت ۱۰۰۰ نفری با تعادل هاردیواینبرگ، ۶۴۰ نفر از افراد که توانایی چشیدن مزه‌ی ماده شیمیایی فنیل تیوکاربامید (PCT) را دارند به‌صورت هوموزیگوس باشند در این‌صورت:

الف) فراوانی زنان هتروزیگوس را در این جمعیت محاسبه کنید.

ب) چه نسبتی از جمعیت زنان، فاقد این توانایی هستند؟

پاسخ: توانایی چشیدن مزه‌ی PTC صفتی غالب است، بنابراین:

الف)

 

 

 

ب) چون در این سوال اشاره شده چه نسبتی از جمعیت زنان، فاقد این توانایی هستند نه چه نسبتی از افراد جمعیت، زنان فاقد این توانایی می‌باشند پس نباید در نسبت یک دوم  ضرب کنید.

 

مثال۹: اگر در یک جمعیتی با تعادل هاردی واینبرگ فراوانی افراد ناقل هشت برابر افراد زال باشد چه نسبتی از افراد جمعیت، زنانی کاملا سالم‌اند؟

پاسخ:

 

 

 

مثال۱۰: اگر در یک جمعیتی با تعادل هاردی واینبرگ، ۳۲ % افراد جمعیت، مردانی دارای لاله‌ی گوش پیوسته باشند، نسبت افراد هتروزیگوس به هوموزیگوس‌ها را به‌دست آورید.

پاسخ:

لاله‌ی گوش پیوسته صفیت مغلوب و لاله‌ی گوش آزاد صفتی غالب است لذا:

 

 

 

 

 

قسمتی از تدریس استاد در این محصول:

اگر فیلم بالا را به صورت آنلاین نمی توانید نگاه کنید نرم افزار adobe flash را از اینجا دانلود و بر روی کامپیوترتان نصب نمایید تا از این به بعد فیلم ها را به صورت آنلاین تماشا کنید

و یا اگر می خواهید این فیلم آموزشی را دانلود کنید و همیشه آن را بر روی کامپیوترتان داشته باشید اینجا کلیک نمایید.

 

برای تسلط بیشتر روی مباحث ژنتیک به شما عزیزان فیلم آموزشی زیر را توصیه می کنیم:

نکات مهم در مورد خزه‌ها

نکات مهم در مورد خزه‌ها

 

نکات مهم در مورد خزه‌ها

۱- خزه‌ها تنها گیاهانی هستند که گیاه اصلی آن‌ها گامتوفیت است. یعنی گیاه اصلی هاپلوئید است و از رشد هاگ به‌وجود آمده است.

۲- گامتوفیت خزه بزرگ‌تر از اسپوروفیت آن است.

۳- چون خزه ریشه و بافت آوندی ندارد مواد غذایی و آب را از راه انتشار و اسمز از سلولی به سلول دیگر منتقل می‌کند.

۴- گامتوفیت خزه همان گیاه اصلی است که شامل محور ساقه مانند و ضمائم برگ مانند و ضمائم ریشه مانند و آنتریدی در گامتوفیت نر و آرکگن در گامتوفیت ماده است که تمام اجزا هاپوئیدند.

۵- گامتوفیت خزه‌ها سبز و فتوسنتز‌کننده است و بزرگ‌تر و مستقل از اسپوروفیت است.

۶- آنتریدی و آرکگن‌ خزه ساختارهای پرسلولی و هاپلوئیدند.

۷- آنتروزوئید خزه دو تاژکه است، پس سانتریول دارد. (هر سلول یوکاریوتی که تاژک دارد، سانتریول نیز دارد)

۸- بعد از رسیدن آنتریدی دهانه آن باز می‌شود و آنتروزوئیدهای دو تاژکه آزاد می‌شوند و در آب شنا می‌کنند که این حرکت جنبش فعال از نوع تاکتیکی القائی است.

۹- اسپوروفیت خزه شامل تار و بخش کپسول مانند به نام هاگدان که دیپلوئید است، می‌باشد. اسپوروفیت خزه فتوسنتز نمی‌کند یعنی کلروپلاست ندارد و وابستگی کامل به گامتوفیت «ماده» دارد.

۱۰- باز شدن کپسول پس از رسیدن هاگ‌ها به علت خشکی هوا و به‌صورت غیرفعال است.

۱۱- رویش تخم حاصل از لقاح گامت‌ها در داخل آرکگن در رأس گامتوفیت ماده است و رویش هاگ‌های حاصل از میوز سلول‌های دیپلوئید کپسول، روی زمین مرطوب است که از رشد تخم، اسپوروفیت و از رشد هاگ، گامتوفیت حاصل می‌شود.

۱۲- خزه‌ها تنها گیاهانی هستند که:

a- اسپوروفیت بالغ فتوسنتز نمی‌کند.

b- اسپوروفیت بالغ به گامتوفیت پیوسته باقی می‌ماند.

c- اسپوروفیت کوچک‌تر از گامتوفیت است.

d- تراکئید ندارند.

e- گیاه اصلی هاپلوئید است پس گیاه اصلی آن کروموزوم همتا و جهش مضاعف شدن ندارند.

f- گیاه اصلی گامتوفیت است.

g- گیاه اصلی از رشد هاگ ایجاد می‌شود.

۱۳- می‌توان گفت در تمامی دانه‌داران بخش اسپوروفیتی وابستگی به گامتوفیت ندارد.

۱۴- گامتوفیت نهان‌دانگان (کیسه رویانی) ۷ سلول و ۸ هسته دارد که سه سلول نزدیک منفذ سفت است که یکی از آن‌ها گامت ماده (تخم‌زا) است.

۱۵- گامتوفیت نر در نهان‌دانگان کمترین تعداد سلول در بین تمام گامتوفیت‌ها را دارد. (دو سلول)

۱۶- در نهان‌دانگان درون بساک ۴ کیسه گرده وجود دارد که در آن‌ها سلول‌های گرده با میوز ایجاد ۴ دانه گرده نارس می‌کنند (هاگ) که این ۴ هاگ از لحاظ ژنوتیپی می‌توانند کاملا باشند.

۱۷- هر سلول دانه گرده نارس (هاگ) در نهان‌دانگان یک میتوز با سیتوکینز نابرابر انجام می‌دهد و ایجاد دانه گرده رسیده (گامتوفیت نر) ۲ سلولی می‌کند.

۱۸- سلول بزرگ‌تر در دانه گرده رسیده نهان‌دانگان سلول رویشی نام دارد که از میتوز آن لوله گرده ایجاد می‌شود.

۱۹- سلول کوچک در دانه گرده نهان‌دانگان سلول زایشی است که از یک‌ بار تقسیم میتوز آن درون لوله گرده ۲ گامت نر فاقد تاژک حاصل می‌شود که از نظر ژنوتیپی یکسان‌اند.

۲۰- در چرخه‌ی تناوب نسل تمامی گیاهان تنها و تنها یک‌جا تقسیم میوز دیده می‌شود آن‌هم هنگام تولید هاگ است. پس می‌توان گفت تقسیم میوز دروازه‌ای از مرحله اسپوروفیتی به مرحله گامتوفیتی است.

۲۱- الزاماً در گیاهانی که فاقد آنتریدی و آرکگن هستند (نهان‌دانگان) اسپوروفیت هیچ وابستگی به گامتوفیت ندارد.

۲۲- گامت نر نهان‌دانگان در قسمت مادگی این گیاهان تولید می‌شود. (لوله گرده در قسمت مادگی توسط گامت نر ایجاد و درون آن گامت نر ایجاد می‌شود).

۲۳- الزاما در گیاهان فاقد حلقه‌ی اول و دوم فعالیت و تقسیم میوز درون بساک زیاد است.

۲۴- در کیسه گرده هم تقسیم میوز هم میتوز رخ می‌دهد اما درون هاگدان‌ها فقط تقسیم میوز رخ می‌دهد.

۲۵- نمی‌توان گفت در تمامی گیاهان بخش غیر اصلی فتوسنتز‌کننده نیست. چون پروتال سرخس فتوسنتز می‌کند.

۲۶- در هر آرکگن سرخس و خزه از تقسیم میتوز فقط یک سلول تخم‌زا ایجاد که از لحاظ ژنوتیبی با تمام سلول‌های گامتوفیت تولید‌کننده‌اش یکسان است چون زاده‌های تقسیم میتوز از لحاظ ژنوتیبی یکسان‌اند.

۲۷- در پروتال سرخس گامت نر و گامت ماده از تقسیم میتوز پروتال ایجاد می‌شوند پس از لحاظ ژنوتیبی یکسان‌اند.

۲۸- در هر آنتریدی خزه و سرخس از تقسیم میتوز چندین گامت نر ایجاد می‌شود که دارای سانتریول هستند.

۲۹- در بازدانگان دانه در پشت فلس‌های مخروط ماده ایجاد می‌شود.

۳۰- در تمامی گیاهان لقاح و ایجاد تخم در محل تولید گامت ماده رخ می‌دهد.

۳۱- در گیاهان تقسیم میوز و تشکیل تتراد و کراسینگ‌اور و جدا شدن کروموزوم‌های همتا و قانون اول مندل درون هاگدان رخ می‌دهد. (نه در داخل آرکگن و آنتریدی)

۳۲- آنتریدی و آرکگن هاپلوئید هستند و درون هر کدام از آن‌ها با میتوز فقط یک نوع گامت ایجاد می‌شود.

۳۳- گل دوجنسی الزاماً کامل نیست، گل‌هایی که باد گرده افشانی می‌کنند معمولاً فاقد گلبرگ و کاسبرگ هستند و مقادیر فراوانی گرده تولید می‌کنند.

۳۴- در بساک در فضای بیان ۴ کیسه بافت پارانشیمی وجود دارد و بین سلول‌های آن حفره‌هایی مشاهده می‌شود.

۳۵- یک رشته آوند چوب آبکش از طریق میله وارد بساک می‌شود.

۳۶- گامتوفیت نر نهان‌دانگان دارای دو سلول (رویشی و زایشی) است، گامتوفیت ماده نهان‌دانگان ابتدا دارای ۸ هسته و سپس دارای ۷ سلول می‌شود.

۳۷- ژنوتیپ هسته رویشی هسته زایشی و آنتروزوئیدهای حاصل از آن مشابه است چون همگی حاصل میتوز هستند.

۳۸- ژنوتیپ ۸ هسته درون کیسه رویانی نیز مشابه است چون همگی حاصل میتوز هاگ ماده هستند.

۳۹- درون کیسه رویانی ۷ سلول وجود دارد که یکی از این‌ها دیپلویید و شش سلول دیگر هاپلویید‌اند. آنتروزوئیدهای نهان‌دانگان فاقد تاژک و غیر متحرک هستند تقسیم میتوزی سلول زایشی و ایجاد دو آنتروزوئید، درون لوله گرده صورت می‌گیرد.

 

نکات مهم در مورد بازدانگان:

۱- بازدانگان آرکگن دارند ولی آنتریدی ندارند و گلدار نیستند.

۲- کیسه گرده هاگدان بازدانگان است.

۳- مخروط نر از مخروط ماده کوچکتر است و در شاخه‌های بالایی قرار دارد.

۴- درون هر کیسه گرده سلول‌های مادر دانه گرده با تقسیم میوز ۴ عدد گرده نارس (هاگ) ایجاد می‌کنند.

۵- هر دانه گرده نارس در داخل کیسه گرده به‌طور پی‌درپی دو بار تقسیم میتوز انجام می‌دهد و دانه گرده رسیده (گامتوفیت نر) را تولید می‌کند.

نکات مهم در مورد دانه گرده رسیده کاج:

۱- دو بال دارد که از فاصله گرفتن پوسته‌های خارجی و داخلی دانه گرده ایجاد می‌شود دو پوسته دارد.

۲- چهار عدد سلول هاپلوئید تولید می‌کند که یکی رویشی و یکی زایشی و دو عدد پروتئال است.

۳- سلول زایشی در لوله گرده با میتوز ۲ گامت نر از یک نوع تولید می‌کند.

۴- دانه گرده نارس هاگ نر است که حاصل تقسیم میوز است و تک‌سلولی است.

۵- دانه گرده رسیده گامتوفیت نر است که حاصل تقسیم میتوز است و ۴ سلولی است.

۶- گامت نر (آنتروزوئید) بازدانگان سانتریول و تاژک ندارد.

۷- سلول رویشی و زایشی هاپلوئید هستند و جزء گامتوفیت نر محسوب می‌شوند.

۸- در یک دانه گرده رسیده ژنوتیپ سلول رویشی و زایشی یکسان است چون هر دو از میتوز یک سلول به‌وجود آمده‌اند.

۹- تمام سلول‌های مولد هاگ در یک پولک ژنوتیپ یکسان دارند ولی دانه‌های گرده نارس (هاگ‌ها) واقع در یک کیسه گرده لزوماً ژنوتیپ یکسان ندارند.

۱۰- تمام سلول‌های «یک» دانه گرده رسیده ژنوتیپ یکسان دارند.

۱۱- لوله‌ی گرده همتای آنتریدی است برای بازدانگان.

۱۲- در گیاهان پیشرفته میوز و تشکیل دانه گرده نارس (هاگ) و رشد و تولید گامتوفیت نر (سلول رویشی و زایشی) داخل کیسه گرده (هاگدان) است ولی آنتروزوئید خارج از هاگدان بعد از گرده‌افشانی در داخل لوله گرده تولید می‌شود.

۱۳- در گیاهان دانه‌دار (پیشرفته) رشد هاگ و تولید گامتوفیت در بخش اسپوروفیتی و درون هاگدان است ولی در گیاهان ابتدایی (خزه و سرخس) رشد هاگ و رشد گامتوفیت در خارج از هاگدان بر روی زمین مرطوب است.

۱۴- آندوسپرم، گامتوفیت ماده بازدانگان است.

۱۵- روی آندوسپرم چند عدد آرکگن (ساختاری هاپلوئید) تشکیل می‌شود.

۱۶- در هر آرکگن با میتوز فقط یک سلول تخم‌زا به‌وجود می‌آید.

۱۷- تخمک نارس پوسته، بافت خورش و منفذ سفت دارد که دیپلوئید (n2)‌اند.

۱۸- تخمک رسیده علاوه بر اجزای دیپلوئید تخمک نارس، آندوسپرم دارد که همان گامتوفیت ماده است. (ساختار پرسلولی هاپلوئید)

۱۹- تخمک همان هاگدان ماده است.

۲۰- آندوسپرم طی متیوز هاگ ماده در سال دوم به‌وجود می‌آید.

۲۱- آندوسپرم همتای پروتال سرخس است ولی برخلاف آن فتوسنتز نمی‌کند و کاملا به اسپوروفیت وابسته است.

۲۲- از هر سلول خورش فقط یک نوع آندوسپرم ایجاد می‌شود.

۲۳- قدیمی‌ترین جزء دانه پوسته است که در واقع پوسته تخمک و باقی‌مانده‌ی اسپوروفیت قدیمی است.

۲۴- آندوسپرم اندوخته دانه است که قبل از لقاح تشکیل شده و بافت هاپلوئید است و ژنوتیپ آن شبیه یکی از گامت‌های ماده است.

۲۵- در بازدانگان برخلاف نهان‌دانگان، رویان جوان (اسپوروفیت جوان) در مرحله‌ی رویانی در داخل دانه وابسته به گامتوفیت (آندوسپرم) است ولی همانند نهان‌دانگان گامتوفیت وابستگی کامل به اسپوروفیت قدیمی دارد.

۲۶- رویان کاج دیپلوئید است و ۸ لپه دارد و از رشد و نمو حاصل می‌شود.

۲۷- لپه، برگ تغییر‌ شکل‌یافته است. رویان و لپه منشأ مشترک دارند پس ژنوتیپ یکسان دارند.

۲۸- گیاهی که بیش از دو لپه دارد قطعا بازدانه است.

۲۹- در خزه و سرخس و بازدانگان برخلاف نهان‌دانگان آرکگن وجود دارد و اسپوروفیت جوان وابسته به گامتوفیت است.

۳۰- اندوخته دانه بازدانگان فقط یک مجموعه کروموزومی دارد که از مادر گرفته است.

۳۱- در دانه کاج هم بافت هاپلوئید و هم بافت دیپلوئید وجود دارد.

 

نکات مهم در مورد مقایسه‌ی دانه‌های (کاج و لوبیا و ذرت)

الف) دانه لوبیا:

۱- پوشش دانه همان پوشش تخمک است و ژنوتیپ اسپوروفیت گذشته را دارد.

۲- رویان دارای دولپه، ریشه رویانی، و برگ‌های رویانی است که از تخم دیپلوئید حاصل شده‌اند.

۳- اندوخته دانه همان لپه‌ها هستند و چون آلبومن اندوخته خود را به لپه‌ها منتقل می‌کند لپه‌ها بزرگ می‌شوند.

۴- اجزای دانه لوبیا همگی دیپلوئید هستند.

ب) دانه ذرت:

۱- پوشش دانه به پوشش تخمک می‌چسبد.

۲- رویان دارای یک‌لپه، ریشه رویانی و برگ‌های رویانی است که از تخم دیپلوئید حاصل شده‌اند.

۳- اندوخته دانه آلبومن است که از لقاح گامت نر با سلول دوهسته‌ای تشکیل شده بنابراین تریپلوئید است.

۴- اجزای دانه در ذرت دیپلوئید و تریپلوئید‌اند.

ج) دانه کاج

۱- پوسته و بال آن همان پوسته تخمک بوده‌اند بنابراین ژنوتیپ اسپوروفیت گذشته را دارند.

۲- رویان دارای ۸لپه ور یشه رویان است که از تخم دیپلوئید حاصل شده‌اند.

۳- اندوخته دانه همان اندوسپرم (گامتوفیت ماده) است که قبل از لقاح تشکیل شده بنابراین هاپلوئید است.

۴- ژنوتیپ اندوخته دانه کاج همان ژنوتیپ هاگ ماده یا سلول تخم‌زا می‌باشد.

۵- اجزای دانه در کاج هاپلوئید و دیپلوئید‌اند

 

نکات مهم در مورد مقایسه‌ی بازدانگان و نهان‌دانگان:

۱- تخمک در بازدانه دارای یک پوسته ولی در نهاندانه دارای دو پوسته است.

۲- لقاح در بازدانه ساده ولی در نهاندانه مضاعف است.

۳- رویان دانه در کاج دارای ۸لپه در نهاندانه تک‌لپه دارای یک‌لپه و دولپه دارای دولپه است.

تذکر: در بازدانگان تعداد لپه‌ها حداقل ۲لپه است.

۴- اندوخته دانه (آندوسپرم) در کاج خارج از ۸لپه قرار دارد ولی تک‌لپه (آلبومن) خارج از یک‌لپه قرار دارد و دولپه (خود لپه‌ها) درون دولپه قرار دارند.

۵- اندوخته دانه در کاج (n) کروموزومی (هاپلوئید) منشأ گامتوفیتی دارد و قبل از لقاح بوجود می‌آید آندوسپرم نام دارد. / تک‌لپه (n3) کروموزومی منشأ اسپوروفیتی دارد بعد از لقاح به‌جود می‌آید آلبومن نام دارد / دولپه (n2) کروموزومی منشأ اسپوروفیتی دارد بعد از لقاح به‌وجود می‌آید.

 

نکات مهم در مورد نهان‌دانگان:

۱- فاقد آرکگن و آنتریدی می‌باشند.

۲- دارای گل هستند که در کامل‌ترین حالت دارای ۴ حلقه (کاسبرگ، گلبرگ، پرچم و مادگی) است.

۳- بخش متورم انتهای برچه تخمدان است.

۴- بخش متورم انتهای خامه کلاله است.

۵- کیسه‌ی گرده و کیسه رویانی نهان‌دانه فاقد آوند هستند.

۶- لقاح مضاعف دارند.

۷- آنتروزوئیدها فاقد تاژک بوده، گامتوفیت فاقد فتوسنتز و همواره به اسپوروفیت وابسته است ولی اسپوروفیت فاقد وابستگی به گامتوفیت است.

 

نکات مهم در مورد مقایسه دولپه‌ای و تک‌لپه‌ای:

الف) مقایسه برش عرضی برگ گیاهان تک‌لپه و دولپه

۱- تفاوت چندانی بین آن‌ها وجود ندارد. هر دو دارای پارانشیم نرده‌ای و حفره‌ای هستند. ولی در گیاهان دولپه‌ای که برگ به‌صورت افقی قرار گرفته است، پارانشییم نرده‌ای در بالا و پارانشیم اسفنجی در پایین قرار گرفته است. در صورتی‌که در اکثر گیاهان تک‌لپه‌ای که برگ‌ها به‌صورت عمودی هستند، میانبرگ فقط از نوع پارانشیم اسفنجی است.

۲- در سطح زیرین برگ‌های افقی تعداد روزنه‌های بیشتر است. ولی در برگ‌های عمودی مثل برگ‌های گیاهان تک‌لپه‌ای تعداد روزنه‌ها در هر دو طرف یکسان است.

ب) مقایسه برش‌های ساقه گیاهان تک‌لپه و دولپه

۱- تعداد دسته‌های آوندی در ساقه گیاهان تک‌لپه‌ای فراوان‌تر است که روی دایره‌هایی تقریباً هم‌مرکز قرار دارند. در صورتی‌که این دسته‌ها در گیاهان دولپه‌ای کمتر و روی یک دایره قرار گرفته‌اند.

۲- در ساقه گیاهان دولپه‌ای پوست مشخص‌تر ولی در ساقه گیاهان تک‌لپه‌ای پوست نازک و گاهی مرز آن‌ با استوانه مرکزی نامشخص است.

ج) مقایسه برش‌های ریشه گیاهان تک‌لپه و دولپه

۱- در ریشه گیاهان تک لپه‌ای استوانه مرکزی بزرگ‌تر و حجم پوست کمتر است. در صورتی‌که در ریشه گیاهان دولپه‌ای استوانه مرکزی کوچکتر و حجم پوست بیشتر است.

۲- در گیاهان تک‌لپه‌ای وسط ریشه معمولاً بافت پارانشیم مغزی وجود دارد که در بیشتر گیاهان دولپه‌ای دیده نمی‌شود.

د) مقایسه اضافی:

۱- در گیاهان دولپه‌ای معمولاً تعداد دسته‌های آوندی کمتر از تک‌لپه‌ای‌هاست. در گیاهان دولپه‌ای دسته‌های آوندی در کنار هم‌ قرار گرفته‌اند و شکل ضربدر می‌سازند. ولی در گیاهان تک‌لپه‌ای دسته‌های آوندی از هم فاصله دارند و بین آن‌ها بافت پارانشیم مغزی ادامه می‌یابد و اشعه مغزی را می‌سازد.

۲- حلقه کاسپاری در سلول‌های آندودرم گیاهان تک‌لپه‌ای در برش عرضی نعل اسبی به‌نظر می‌رسد. ولی در گیاهان دولپه‌ای این حلقه به‌صورت یک خط در طول یک سلول یا نقطه‌هایی در بین سلول‌های مجاور دیده می‌شود.

۳- در لایه آندودرم بعض گیاهان تک‌لپه‌ای سلول‌های معبر وجود دارد. این سلول‌ها در گیاهان دولپه‌ای کمتر دیده می‌شوند.

 

صحیح یا غلط بودن جمله‌های را مشخص کنید:

۱- در چرخه‌ی زندگی سرخس‌ها سلول‌های هاپلوئید، حاصل تقسیم میتوز یا میوز هستند.

۲- در چرخه‌ی زندگی سرخس پیکر پرسلولی هاپلوئید، فاقد قدرت فتوسنتز‌کنندگی است.

۳- در چرخه‌ی زندگی سرخس، لقاح سلول‌های هاپلوئید حاصل از مرحله‌ی اسپوروفیت امکان‌پذیر است.

۴- در سرخس برگ‌دار، با تقسیم میتوز گامت تولید می‌شود.

۵- در چرخه‌‌ی زندگی سرخس، هر ساختار پرسلولی فتوسنتز‌کننده از سلول‌های دیپلوئید تشکیل شده است.

۶- در چرخه‌ی زندگی سرخس هر ساختار پرسلولی فتوسنتز‌کننده سازنده‌های سلول‌هایی است که توانایی لقاح دارند.

۷- در چرخه‌ی زندگی گیاهان دانه‌دار که گامتوفیت سبز دارند هر سلول هاپلوئید سانتریول دارد.

۸- در همه‌ی گیاهان تولید‌کننده، سلول‌های با غشای پلاسمایی هدایت قندها را برعهده دارند.

۹- در همه‌ی گیاهانی که از تکثیر هاگ آن‌ها گامتوفیت سبزرنگ ایجاد می‌شود تمام گامت‌ها تاژک دارند.

۱۰- در همه‌ی گیاهانی که از تکثیر هاگ آن‌ها گامتوفیت سبزرنگ ایجاد می‌شود سانتریول وجود دارد.

۱۱- وجود تراکئید نشانه‌ی پیشرفته بودن گیاه است.

۱۲- در گیاهان پیشرفته همه‌ی سلول‌ها میکروتوبول ندارند.

۱۳- همه‌ی گیاهان بدون دانه برای انجام تولید‌مثل جنسی به آب‌های سطحی نیاز دارند.

۱۴- سلول حاصل از میتوز در آرکگن سرخس تاژک دارد.

۱۵- در گیاه اطلسی پس از آن‌که کروماتیدهای زیگوت، حداکثر فشردگی را پیدا کردند، کروموزوم‌های همتا از یکدیگر جدا می‌شوند.

۱۶- در همه‌ی گیاهان در پی تفکیک آلل‌ها از یکدیگر هاگ تشکیل می‌شود.

۱۷- در چرخه‌ی زندگی سرخس هر ساختار پرسلولی فتوسنتز‌کننده توانایی انجام تقسیم میوز را دارد.

۱۸- در چرخه‌ی زندگی سرخس‌ هر ساختار پرسلولی فتوسنتز‌کننده می‌تواند سلول‌های هاپلوئید بسازد.

۱۹- در گیاه خزه، ممکن نیست به‌روی یک گامتوفیت ماده چندین اسپوروفیت رشد کند.

۲۰- در هر گیاه دارای آرکگن، اسپوروفیت بزرگ‌تر از گامتوفیت است.

۲۱- در هر گیاه که گامتوفیت اتوتروف است، گامت‌های نر با حرکت تاکتیکی به گامت ماده می‌رسند.

۲۲- در موفق‌ترین گیاهان خشکی برخلاف گیاهان که پراکنش با هاگ دارند، گامتوفیت کاملاً به اسپوروفیت وابسته است.

۲۳- تولید‌مثل در گیاهان دارای گامتوفیت سبز و فتوسنتز‌کننده بدون آب سطحی ممکن نیست.

۲۴- در هر گیاهی که دوک توسط سانتریول تشکیل می‌شود، گیاه اصلی دیپلوئید است.

۲۵- در بازدانگان، مخروط ماده برخلاف مخروط دانه دارای توانایی فتوسنتز است.

۲۶- در گیاهان بدون رویان، آرکگن برای لقاح آنتروزوئید و تخم‌زا لازم است.

۲۷- در گیاهانی که اسپوروفیت همواره وابسته به گامتوفیت است، گیاه اصلی در آنافاز ۲، کروماتیدهای خواهری از هم دور می‌شوند.

۲۸- در هر گیاهای که آب توسط سلول‌هایی با پایانه مخروطی منتقل می‌شود، اسپوروفیت جوان وابسته با گامتوفیت است.

۲۹- در هر گیاه دولپه‌‌ای، گامتوفیت نر دو سلول دارد.

۳۰- در گیاهانی با آنتروزوئید فاقد تاژک، بعد از رسیدن دانه، پوشش خارجی تخمک سخت شده و پوسته دانه را به‌وجود می‌آورد.

۳۱- رویان گیاهان دارای بیش از دولپه، برخلاف رویان گیاهان گلد‌ار، فاقد برگ رویانی است.

۳۲- بخش هاپلوئیدی گیاهان بازدانه، برخلاف بخش تریپلوئیدی گیاهان تک‌لپه، قبل از لقاح به‌وجود می‌آید.

۳۳- در گیاهان دارای ژن خودناسازگار، ممکن نیست ژنوتیپ بخشی از دانه مشابه گیاه مادر باشد.

۳۴- در گیاهانی که برای لقاح نیاز به آب سطحی وجود دارد، هدایت شیره خام به‌وسیله سلول فاقد متابولیسم صورت می‌گیرد.

۳۵- زنبورها گل‌ها را ابتداد با ایجاد تصویر موزائیکی شناسایی می‌کنند.

۳۶- می‌توان جانداری دارای توانایی پژواک‌سازی یافت که همانند حشرات تغذیه‌کنند در شب گرده‌افشانی گل‌های سفید را انجام می‌دهند.

۳۷- در بسیاری از بازدانگان، ژنوتیپ مخروط نر و ماده مشابه است.

۳۸- تکثیر رویشی گیاهان نخود و ولوبیا سریع‌تر از تکثیر آن‌ها با دانه است.

 

جواب صحیح و غلط‌ها:

۱) صحیح: چون سلول هاپلوئید می‌تواند هاگ باشد که حاصل تقسیم میوز است و همین‌طور می‌تواند گامت باشد که حاصل تقسیم میتوز است.

۲) غلط: ساختار پرسلولی هاپلوئید همان گامتوفیت است که در سرخس‌ها توانایی فتوسنتز دارد.

۳) غلط: سلول‌های هاپلوئید حاصل از مرحله‌ی اسپوروفیتی همان ها‌گ‌ها هستند که قدرت لقاح ندارند. (به‌عنوان یه نکته کوچولو: هاگ‌ها برخلاف گامت‌ها توانایی لقاح ندارند. گامت‌ها برخلاف هاگ قدرت میتوز ندارند.)

۴) غلط: به این نکته توجه نکردید که سرخس (برگ‌دار) همان بخش اسپوروفیت است که با تقسیم میوز هاگ تولید می‌کند. ولی نمی‌تواند با تقسیم میتوز گامت تولید کند.

۵) غلطه: می‌دانیم در سرخس پروتال هم فتوسنتز‌کننده‌ است که دیپلوئید نیست بلکه هاپلوئید است.

۶) غلط: سلول‌های دارای توانایی لقاح همان گامت‌ها هستند که سازنده‌ی آنها گامتوفیت است ولی می‌دانیم که اسپوروفیت هم توانایی فتوسنتز دارد.

۷) غلط: گیاهان دانه‌دار گامتوفیت سبز ندارند.

۸) صحیح: در گیاها آوند‌دار هدایت قندها برعهده آوند آبکش است که غشای پلاسمایی دارد و در خزه‌ها هم‌چون آوند ندارند از راه انتشار بین سلو‌ل‌ها هدایت می‌شود (این سلول‌ها هم غشای پلاسمایی دارند)

۹) غلط: در خزه‌ها و سرخس‌ها از تکثیر هاگ گامتوفیت سبزرنگ ایجاد می‌شود. در خزه‌ها و سرخس‌ها گامت نر تاژک دارد ولی گامت ماده فاقد تاژک است.

۱۰) صحیح: باز هم منظور خزه و سرخس است که می‌دانیم سانتریول دارند.

۱۱) غلط: سرخس‌ها، نهان‌دانگان و بازدانگان تراکئید دارند پس نشانه پیشرفته بودن نیست.

۱۲) غلط: گیاهان پیشرفته سانتریول ندارند ولی میکروتوبول دارند.

۱۳) صحیح

۱۴) غلط: سلو‌ل‌های حاصل از میتوز در آرکگن سرخس گامت ماده هستند که تاژک ندارند.

۱۵) غلط: زیگوت اطلسی میتوز انجام می‌دهد. در میتوز کروماتیدها خواهری از هم جدا می‌شوند، نه کروموزوم‌های همتا

۱۶) صحیح: تفکیک آلل‌ها در میوز صورت می‌گیرد که در گیاهان حاصل میوز هاگ است.

۱۷) غلط: هم اسپوروفیت و هم گامتوفیت سرخس پرسلولی و فتوسنتز‌کننده‌اند که گامتوفیت آن توانایی میوز ندارد.

۱۸) صحیح: هم اسپوروفیت و هم گامتوفیت سرخس می‌توانند سلول‌ هاپلوئید تولید کنند.

۱۹) غلط: چند تا آرکگن به‌روی هر گامتوفیت است پس اگر لقاح انجام بدهند ممکن است.

۲۰) غلط: تو خزه گامتوفیت بزرگتر از اسپوروفیت است.

۲۱) صحیح: آنتروزوئید خزه و سرخس با حرکت تاکتیکی به سمت آرکگن شنا می‌کنند.

۲۲) صحیح: موفق‌ترین گیاهان خشکی گیاهان دانه‌دار هستند که گامتوفیتشان وابسته است.

۲۳) غلط: تولیدمثل رویشی در خزه و سرخس بدون آب سطحی ممکن است.

۲۴) غلط: توی خزه هاپلوئید است.

۲۵) صحیح: مخروط ماده بعد از لقاح و تشکیل دانه مخروط دانه می‌شود بدانید که مخروط ماده سبز و فتوسنتز‌کننده است ولی مخروط دانه فتوسنتز نمی‌کند.

۲۶) صحیح: گیاهان خزه و سرخس بدون رویان هستند، آرکگن برای لقاح آنتروزوئید و تخم‌زا در آن‌ها لازم است (آرکگن محل لقاح است)

۲۷) غلط: خزه، اسپوروفیتش همواره به گامتوفیت وابسته است، گیاه اصلی در آن، گامتوفیت است که چون هاپلوئید است میوز ندارد.

۲۸) غلط: در نهان‌دانگان اینطوری نیست.

۲۹) غلط: توی بازدانگان هم دولپه‌ای داریم که ۴ سلول دارد.

۳۰) غلط: به موازات رسیدن دانه

۳۱) صحیح: رویان بازدانگان فاقد برگ رویانی است ولی رویان نهان‌دانگان، برگ رویانی دارد.

۳۲) صحیح: آندوسپرم که بخش هاپلوئید است قبل از لقاح به‌وجود می‌آید، آلبومن بعد از لقاح به‌وجود می‌آید.

۳۳) غلط: در گیاهانی مثل شبدر، ژنوتیپ پوسته دانه شبیه ژنوتیپ مادر است.

۳۴) غلط: گیاهان خزه و سرخس به آب سطحی برای لقاح نیاز دارند (گیاهان بدون دانه)، در سرخس هدایت شیره‌خام به‌وسیله‌ی تراکئید که سلول مرده است صورت می‌گیرد ولی در خزه چون تراکئید (آوند) ندارد. سلول‌های زنده شیره‌ی خام را انتقال می‌دهند.

۳۵) غلط: اول از طریق بو بعد از طریق رنگ و تصویر

۳۶) صحیح: خفاش در گرده‌افشانی گل‌های سفید در شب نقش دارند.

۳۷) صحیح: بسیاری از مخروط نر و ماده روی یک پایه (یک گیاه) است پس ژنوتیپ مشابه دارند.

۳۸) غلط: این‌ها حبوبات هستند و در حبوبات تکثیر اکثراً با دانه صورت می‌گیرد (گیاهان زراعتی از طریق دانه تکثیر می‌شوند چون سریع‌تر است).

 

قسمتی از تدریس استاد در این محصول:

اگر فیلم بالا را به صورت آنلاین نمی توانید نگاه کنید نرم افزار adobe flash را از اینجا دانلود و بر روی کامپیوترتان نصب نمایید تا از این به بعد فیلم ها را به صورت آنلاین تماشا کنید

و یا اگر می خواهید این فیلم آموزشی را دانلود کنید و همیشه آن را بر روی کامپیوترتان داشته باشید اینجا کلیک نمایید.

برای تسلط بیشتر روی مباحث زیست گیاهی به شما عزیزان فیلم آموزشی زیر را توصیه می کنیم:

تولیدمثل در گیاهان

تولیدمثل در گیاهان

تولید مثل و رشد و نمو در گیاهان

تولیدمثل در گیاهان

خزه گیان جزء گیاهان بدون آوند هستند، کوچکند، پیکر ساده‌ای دارند، ریشه و ساقه و برگ ندارند و مواد غذایی و آب را از راه انتشار و اسمز منتقل می‌کنند.

خزه گیان به دو دلیل باید در محیط مرطوب باشند: نداشتن آوند و ریشه؛‌ برای تولیدمثل و جابجایی گامت نر.

تولیدمثل جنسی در خزه: خزه مثل همه‌ی گیاهان دارای چرخه‌ی تناوب نسل است که شامل مراحل اسپوروفیتی و گامتوفیتی است.

 

مراحل تولیدمثل

۱- گیاهان اصلی در خزه گامتوفیت است و دو نوع گامتوفیت نر و ماده به صورت جدا وجود دارند، گامتوفیت نر تولید آنتریدی و گامتوفیت ماده تولید آرکگن می‌کند. (آنتریدی و آرکگن ساختارهایی چند سلولی هستند که گامت تولید می‌کنند.)

۲- آنتریدی سرانجام آنتروزئید دو تاژکی (گامت نر) را می‌سازد و آرکگن سرانجام تخمزا (گامت ماده) را به وجود می‌آورد.

۳- بعد از رسیدن آنتریدی دهانه‌ی آن باز شده و آنتروزوئید‌های دو تاژکی آزاد شده و با شنا خود را به آرکگن و تخمزا می‌رسانند و عمل لقاح انجام شده و بر روی گامتوفیت ماده سلول تخم به وجود می‌آید. (با تشکیل سلول تخم مرحله‌ی اسپوروفیتی آغاز می‌شود.)

۴- بر روی گامتوفیت ماده سلول تخم با تقسیمات میتوزی پی در پی خود اسپوروفیت را به وجود می‌آورد.

۵- اسپوروفیت خود شامل دو بخش تار و‌ هاگدان است که درون‌هاگدان با تقسیمات میوزی ‌هاگ‌ها یا همان اسپورها به وجود می‌آیند.

۶- بعد از رسیدن‌هاگ‌ها،‌ هاگدان باز شده و‌ هاگ‌ها توسط آب و باد پراکنده می‌شوند.

۷- با قرار گرفتن هر ‌هاگ در محیط مناسب، شروع به رویش و تقسیم کرده و گامتوفیت‌ها را به وجود می‌آورند.

نــکـات 

۱- گیاهی اصلی گامتوفیت است.

۲- اسپوروفیت بالغ فتوسنتز نمی‌کند.

۳- اسپوروفیت کوچکتر از گامتوفیت است.

۴- گامتوفیت فتوسنتز می‌کند.

۵- آنتروزوئید در آب شنا می‌کند. (جنبش فعال، تاکتیکی، القایی است)

۶- گیاه اصلی ‌هاپلوئید است. (کروموزوم همتا ندارد)

۷- گیاه اصلی از رشد‌ هاگ ایجاد می‌شود.

۸- اسپوروفیت به گامتوفیت پیوسته باقی می‌ماند.

۹- تراکئید ندارند.

۱۰- گیاه پست بوده و سانتریول دارد.

گامتوفیت در خزه گیان از سه بخش تشکیل می‌شود:

۱- ضمایم برگ مانند (n)، ۲- محور ساقه مانند (n)، ۳- ریزوئید یا ریشه (n)

اسپوروفیت در خزه گیان

تار (n2): کپسول یا ‌هاگدان (n2) می‌باشد.

اسپروفیت در خزه گیان توانایی جذب مواد و فتوسنتز را ندارد و به صورت انگل زندگی می‌کند.

تست ۱ : اسپور، کپسول، پروتال و ساقه‌ی خزه از راست به چپ به ترتیب کدامیک n و کدامیک n2 کروموزومی‌هستند؟

۱) n، n2، n، n

۲) n، n، n، n2

۳) n2، n2، n، n

۴) n2، n، n2، n2

تست ۲ : در چرخه زندگی خزه، کدام یک مربوط به دوره اسپوروفیتی است؟

۱) ساقه‌ی اولیه

۲) تار

۳) ریشه مانند

۴) محور

تست ۳ : سلول‌های حاصل از تقسیم میتوز‌ هاگ . . . ، قدرت فتوسنتز دارند.

۱) خزه

۲) ذرت

۳) گندم

۴) کاج

تست ۴ : شکل فرضی مقابل، بخشی از مراحل تشکیل . . . را نشان می‌دهد.

۱) پروتال از‌هاگ سرخس

۲) ‌هاگ از اسپوروفیت خزه

۳) ‌اندوسپرم از بافت خورش کاج

۴) دانه‌ی گرده‌ی نارس در کیسه گرده شاه پسند

تولیدمثل در نهانزادان آوندی (سرخس)

این گیاهان دارای آوند هستند و در مکان‌های مرطوب و سایه دار گسترش دارند زیرا تولیدمثل آن‌ها وابسته به آب سطحی است.

مراحل تولیدمثل

۱- در زیر گامتوفیت سبز رنگ قلبی شکل که پروتال نام دارد،‌ اندام آرکگن و آنتریدی به وجود می‌آیند.

۲- آنتریدی تولید آنتروزوئید و آرکگن تولید تخمزا می‌کند.

۳- آنتروزوئید آزاد شده و با شنا خود را به تخمزا رسانده و عمل لقاح صورت گرفته و سلول تخم به وجود می‌آید.

۴- از رشد و تقسیم سلول تخم بر روی پروتال، اسپوروفیت به وجود می‌آید که سبز رنگ است و بعد از تکمیل شبیه یک برگ بزرگ است و به آن برگ شاخه گفته می‌شود.

۵- دسته‌های‌ هاگدانی به نام‌ هاگینه در سطح پشتی برگ شاخه به وجود می‌آید که بعد از رسیدن تولید تعداد زیادی‌ هاگ می‌کنند.

۶-‌ هاگ‌ها بعد از رسیدن و آزاد شدن و قرار گرفتن در محیط مناسب، رویش و تقسیم انجام داده و گامتوفیت‌ها (پروتال‌ها) را به وجود می‌آورند.

اسپوروفیت در سرخس

۱- ساقه (n2) / 2- ریزوم (n2) / 3- برگ شاخه (n2) / 4- ‌هاگینه (n2) می‌باشد.

اسپروفیت بالغ در سرخس توانایی جذب مواد و فتوسنتز یا تثبیت گاز دی‌اکسید کربن را دارد. گامتوفیت و اسپوروفیت در سرخس توانایی جذب مواد و فتوسنتز را دارند. در سرخس آنتریدی و آرکگن بر روی یک گامتوفیت یا پروتال (سطح زیرین) ایجاد می‌شود. آنتروزوئید سرخس چند تاژکی بوده و دارای جنبش فعال، تاکتیکی، القایی است و به منظور تحرک به آب سطحی نیاز دارد. اسپوروفیت جوان یا سرخس نابالغ بر روی پروتال تشکیل شده و به پروتال یا گامتوفیت وابسته است.

تست ۱ : منبع تغذیه اسپوروفیت نورسته سرخس، کدام است؟

۱) ‌اندوسپرم

۲) ریزوئید

۳) پریسپرم

۴) پروتال

تست ۲ : سلول‌های کدام،‌ها پلوئید است؟

۱) تار خزه

۲) آرکگن سرخس

۳) لپه‌ی گندم

۴) ریزوم زنبق

تست ۳ : کدام گزینه در مراحل اسپوروفیتی و گامتوفیتی، قادر به انجام فتوسنتز می‌باشد؟

۱) سرخس

۲) خزه

۳) نخود

۴) گندم

تست ۴ : چند مورد جمله زیر را به طور صحیح تکمیل می‌نمایند؟

هاگ و گامت سرخس، ازنظر . . . به یکدیگر شباهت دارند.

الف) شکل و‌اندازه، ب) توانایی تقسیم شدن، ج) عدد کروموزومی، د) نوع تقسیمی‌که به طور مستقیم از آن به وجود می‌آیند.

۱) ۱

۲) ۲

۳) ۳

۴) ۴

تست ۵ : در چرخه زندگی سرخس، . . .

۱)‌ اندام‌های تولیدمثلی در سطح فوقانی گامتوفیت قرار دارند.

۲) سلول‌های n کروموزومی، حاصل تقسیم میتوز یا میوز هستند.

۳) پیکر پر سلولی n کروموزومی، فاقد قدرت فتوسنتز کنندگی است.

۴) لقاح سلول‌های‌ها پلویید حاصل از مرحله‌ی اسپورفیت، امکان پذیر است.

تست ۶ : فرآیند میوز در کدام، انجام نمی‌گیرد؟

۱) تخمک لوبیا

۲) زیگوسپورانژ

۳) پروتال

۴) کیسه گرده نخود

تست ۷ : در چرخه‌ی زندگی سرخس . . . تولیدکننده‌ی تخم زا می‌باشد.

۱) پروتال

۲) ‌هاگدان

۳) آرکگن

۴) آنتریدی

تولیدمثل گیاهان دانه‌دار

تولیدمثل این گیاهان ویژگی‌هایی به شرح زیر دارد:

– گامتوفیت این گیاهان میکروسکوپی است.

-‌ هاگ‌ها در اسپوروفیت باقی می‌مانند و گامتوفیت‌ها را درون اسپوروفیت به وجود می‌آورند.

– گامتوفیت نر در این گیاهان به دانه گرده تمایز می‌یابد و گامتوفیت ماده در تخمک که بخشی از اسپوروفیت است به وجود می‌آید.

– بعد از لقاح، تخمک و محتویات آن تبدیل به دانه می‌شود.

– این گیاهان برای لقاح نیازی به آب سطحی ندارند.

– در این گیاهان دانه‌ی گرده (گامتوفیت نر) در طی گرده افشانی جابجا می‌شود و با قرار گرفتن بر روی بخش تولیدمثلی ماده لوله‌ی گرده را به وجود می‌آورد که گامت نر را به تخم‌زا می‌رساند.

تولیدمثل در بازدانگان – تولیدمثل کاج

این گیاهان موفق‌ترین گیاهان برای زندگی در خشکی هستند و دلیل آن وجود مخروط است. مخروط‌ها اجتماعی از برگ‌های تغییر شکل یافته هستند که پولک نامیده می‌شوند.

بازدانگان دو نوع مخروط دارند:

۱- مخروط‌های نر / ۲- مخروط‌های ماده

در زیر پولک‌های مخروط‌های نر، کیسه گرده تشکیل می‌شود که دانه‌های گرده را به وجود می‌آورند و تخمک‌ها در سطح بالایی پولک‌های مخروط ماده ظاهر می‌شوند. در بیشتر بازدانگان مخروط‌های نر و ماده بر روی یک گیاه به وجود می‌آیند

مراحل تولیدمثل

الف) در بخش ماده

هر تخمک شامل پارانشیم خورش، یک پوسته و منفذی به نام سفت است که در دومین سال تشکیل تخمک یکی از سلول‌های پارانشیم خورش با تقسیم میوز، ۴ سلول به وجود می‌آورد که فقط یکی از آنها باقی مانده و با تقسیمات میتوزی پی در پی خود، بافتی را به نام ‌اندوسپرم (همان گامتوفیت ماده) را به وجود می‌آورد. در هر‌اندوسپرم، چند آرکگن به وجود می‌آید و هر آرکگن یک سلول تخمزا به وجود می‌آورد.

ب) در بخش نر

در مخروط نر کیسه‌های گرده به وجود می‌آیند که درون این کیسه‌ها سلول‌هایی وجود دارند که با تقسیم میوز خود، دانه‌ی گرده نارس را به وجود می‌آورند.

هر سلول دانه‌ی گرده‌ی نارس با دو بار تقسیم میتوز پی در پی چهار سلول ایجاد می‌کند که بعداً اطراف آنها را پوسته‌ی سختی فرا می‌گیرد که در این حالت دانه‌ی گرده رسیده است.

ج) لقاح

بعد از قرار گرفتن دانه‌ی گرده بر روی تخمک یکی از سلول‌های آن به نام سلول رویشی ایجاد لوله‌ی گرده می‌کند، سلول دیگری به نام زایشی در لوله گرده تقسیم میتوز انجام داده و دو آنتروزوئید (گامت نر) به وجود می‌آورد که فقط یکی از آنها با سلول تخمزا ادغام و لقاح انجام می‌شود و سلول تخم به وجود می‌آید.

سلول تخم به همراه تخمک، دانه را به وجود می‌آورد به این صورت که:

– پوسته‌ی تخمک بعدا پوسته دانه را به وجود می‌آورد.

-‌ آندوسپرم، بخش ذخیره‌ای دانه را به وجود خواهد آورد.

– سلول تخم با تقسیمات میتوزی خود رویان دانه را تشکیل خواهد داد.

به مخروط‌ها‌ی ماده بعد از لقاح و تشکیل دانه، مخروط‌های دانه گفته می‌شود.

مخروط‌های دانه سرانجام بعد از رسیدن کامل باز شده و دانه را به اطراف پراکنده خواهند کرد.

دانه‌ی رسیده‌ی کاج دارای بالی است که مانند تیغه‌های هلیکوپتر در هنگام افتادن دانه را می‌چرخاند و باعث دور شدن دانه از گیاه اصلی می‌شود.

تست ۱ : تخمک کاج در دومین سال تشکیل، فاقد . . . است.

۱) آرکگن

۲) دو پوسته

۳) پارانشیم خورش

۴) سلول تخم زا

تست ۲ : کدام بخش دانه‌ی کاج، از رویش تخم، حاصل شده است؟

۱) لپه

۲) پوسته

۳) بال

۴) ‌اندوسپرم

تست ۳ : بیش ترین برگ تغییر شکل یافته‌ی رویانی در . . . وجود دارد.

۱) کاج

۲) لوبیا

۳) آگاو

۴) ذرت

تولیدمثل نهان‌دانگان (گیاهان گـل دار)

گامتوفیت نهان‌دانگان در گل‌ها تمایز می‌یابند.

گل‌ها دارای ۴ بخش هستند:

۱- کاسبرگ

۲- گلبرگ

۳- پرچم

۴- مادگی

گلی که دارای هر ۴ حلقه باشد گل کامل و گلی که فاقد یک یا چند تا از این حلقه‌ها باشد گل ناکامل نامیده می‌شود. گلی که حلقه‌ها‌ی پرچم و مادگی را دارد گل دو جنسی و گلی که فاقد یکی از این حلقه‌ها باشد گل تک جنسی نامیده می‌شود.

اکثر گل‌ها، گلبرگ‌هایی با رنگ درخشان و دارای شهد و بوی قوی و شکل‌هایی جذاب برای جانوران گرده افشان هستند و آنها را به سمت خود می‌کشند. نمونه‌ی جانوران گرده افشان حشره‌ها، پرندگان و خفاش‌ها می‌باشند. گل‌ها منبع غذایی جانوران گرده افشان هستند. دانه‌ی گرده منبع غنی پروتئین برای زنبورها است زنبورها گل را در ابتدا با استفاده از بو و سپس از طریق رنگ و شکل شناسایی می‌کنند.

زنبورها معمولا گرده افشانی گل‌هایی به رنگ‌ها‌ی آبی یا زرد را انجام می‌دهند. حشره‌هایی که در شب تغذیه می‌کنند به سمت گل‌ها‌ی سفید رنگ دارای رایحه‌ی قوی می‌روند. انواع مگس‌ها‌ی گرده افشان، گرده‌ی گل‌هایی را که بویی شبیه به گوشت گندیده دارند، می‌افشانند. مرغ شهد خوار نمونه‌ی پرندگان گرده افشان است. (هم زیستی) خفاش‌ها، گل‌ها‌ی سفیدی را که در شب باز می‌شوند، گرده افشانی می‌کنند. گرده افشانی بسیاری از گل‌ها مانند چمن‌ها و بلوط توسط باد انجام می‌گیرد. گل‌هایی که گرده‌افشانی آنها توسط باد انجام می‌شود، معمولا کوچک، فاقد رنگ‌ها‌ی درخشان، بوی‌ها‌ی قوی و شیره هستند و معمولاً کاسبرگ و گلبرگ ندارند و مقادیر فراوانی نیز دانه‌ی گرده تولید می‌کنند.

مـراحـل تولیدمثل:

الف) بخـش مـاده:

الف) مادگی از یک یا چند برچه تشکیل شده است که هر برچه شامل: کلاله؛ خامه و تخمدان است.

ب) تخمدان بخش متورم انتهایی برچه است که درون آن تخمک تشکیل می‌شود و پایه‌ای به نام خامه دارد که به کلاله ختم می‌شود. کلاله متورم و چسبناک است.

پ) تخمک دارای پارانشیم خورش، منفذ سفت و دو پوسته است، یکی از سلول‌ها‌ی خورش رشد کرده و تقسیم میوز انجام می‌دهد و ۴ سلول‌ها پلوئید به وجود می‌آورد (معادل‌ هاگ) که یکی از آنها سه بار متوالی تقسیم میتوز انجام می‌دهند و یک بخش ۸ سلولی به نام کیسه رویانی (گامتوفیت ماده) را به وجود می‌آورد.

ت) ۸ سلول درون کیسه‌ی رویانی به این صورت آرایش می‌یابند که سلول تخمزا به همراه دو سلول دیگر در نزدیکی سفت قرار می‌گیرد، دو سلول در وسط که سلول دو هسته‌ای نامیده می‌شود، و سه سلول در بخش انتهایی کیسه‌ی رویانی قرار می‌گیرند.

ب) بخـش نـر

الف) پرچم دارای دو بخش میله و بساک است که بساک در بخش بالایی میله قرار می‌گیرد.

ب) کیسه‌ها‌ی گرده درون بساک به وجود می‌آیند، درون کیسه‌ی گرده سلول‌هایی تقسیم میوز انجام می‌دهند و هر کدام ۴ سلول‌ها پلوئید (‌هاگ) به وجود می‌آورند که با رویش هر کدام دانه‌ی گرده‌ی رسیده به وجود می‌آید. (دو بار میتوز)

پ) دانه‌ی گرده‌ی رسیده دارای دیواره‌ی خارجی و داخلی است و دارای سلول‌ها‌ی زایشی و رویشی.

ت) با قرار گرفتن دانه‌ی گرده‌ی رسیده بر روی کلاله‌ی مادگی، سلول رویشی ایجاد لوله‌ی گرده کرده و سلول زایشی در داخل لوله‌ی گرده یک بار دیگر میتوز انجام داده و دو آنتروزوئید (گامت نر) به وجود می‌آورد.

لقـاح و تشـکیـل دانـه:

الف) در گیاهان گل دار لقاح مضاعف است (دو لقاح صورت می‌گیرد) به این صورت که یکی از گامت‌ها‌ی نر با سلول تخمزا ترکیب شده و تخم اصلی دیپلوئید (n2) را به وجود می‌آورند و گامت نر دیگر با سلول دو هسته‌ای ترکیب و تخم ترپلوئید (n3) را می‌سازد.

ب) تخم اصلی با تقسیمات خود رویان را به وجود خواهد آورد و تخم ترپلوئید با تقسیمات خود بخش ذخیره‌ای دانه را به نام آلبومن تشکیل خواهد داد.

پ) آلبومن سرشار از مواد غذایی است که رویان از ‌آن تغذیه خواهد کرد.

برای تشکیل رویان تخم اصلی تقسیم نامساوی انجام می‌دهد که سلول بزرگتر بخشی را می‌سازد که رویان را به گیاه مادر متصل نگه می‌دارد و سلول کوچکتر رویان قلبی شکلی را به وجود خواهد آورد.

ت) دانه از نمو تخم و بافت‌ها‌ی تخمک بعد از لقاح به وجود می‌آید به این صورت که:

ث) پوسته‌ی تخمک تبدیل به پوسته‌ی دانه خواهد شد.

ج) آلبومن بخش ذخیره‌ای دانه را تشکیل خواهد داد. (در مواردی لپه)

چ) تخم اصلی هم رویان را به وجود خواهد آورد.

رویان گیاه در واقع اسپوروفیت جدید است. در بعضی نهان‌دانگان (دو لپه‌ای‌ها)، مواد غذایی آلبومن به طور کامل جذب رویان می‌شود و این دانه‌ها فاقد آلبومن هستند. لپه‌ها برگ‌ها‌ی تغییر شکل یافته‌ای هستند که بخشی از رویان تشکیل می‌دهند و کار آنها ذخیره یا انتقال مواد غذایی به رویان است.

در بازدانگان بافت حاوی مواد غذایی (‌اندوسپرم) بخشی از گامتوفیت ماده است و پیش از لقاح تشکیل شده است و n یا‌ هاپلوئید است در نهادانگان بخش ذخیره‌ای بعد از لقاح و توسط تخم ترپلوئید به وجود می‌آید و n3 است. تعداد لپه‌ها‌ی رویان بازدانگان دو یا بیشتر است مثلاً رویان کاج دارای ۸ لپه است. رویان بعضی از نهان‌دانگان یک لپه دارد و تک لپه‌ای نام دارند و آنهایی که دو لپه دارند دو لپه‌ای نامیده می‌شوند.

بیشتر گیاهان می‌توانند به روش غیرجنسی تولیدمثل کنند که افراد حاصل از نظر ژنتیکی کاملا همانند گیاه والد خواهند شد. در تولیدمثل غیرجنسی، بخش‌ها‌ی رویشی گیاه مانند ساقه‌ها، ریشه‌ها و برگ‌ها نقش دارند. تولیدمثل گیاه از طریق بخش‌ها‌ی رویشی گیاه، تولیدمثل رویشی نام دارد. ساقه‌ها‌ی رونده، پیازها، بنه‌ها، غده‌ها و ریزوم‌ها همه انواعی از ساقه‌ها‌ی تغییر شکل یافته‌اند که گیاه با استفاده از آنها تولیدمثل رویشی انجام می‌دهد.

ساقه‌ی رونده، در سطح خاک به صورت افقی رویش می‌کند. مثلاً در توت فرنگی. پیاز ساقه‌ای بسیار کوتاه با برگ‌ها‌ی ضخیم و گوشتی است و مخصوص تک لپه‌ای ‌هاست مانند پیاز خوراکی، نرگس و لاله. ریزوم، ساقه‌ای زیر زمینی و افقی است مانند زنبق و سرخس. غده، ساقه‌ای زیرزمینی و گوشتی است مانند سیب زمینی.

در بیشتر گیاهان تولیدمثل رویشی سریعتر از تولیدمثل جنسی است و به سرعت باعث پراکندگی گیاه در محیط می‌شود مثلاً در خزه‌ها و چمن‌ها با این روش به سرعت پراکنده می‌شوند. انسان به روش‌ها‌ی زیر باعث تکثیر گیاهان می‌شود:

۱- تکثیر گیاهان با استفاده از بخش‌هایی که برای تولیدمثل رویشی اختصاص نیافته‌اند. مثلاً قطعات ساقه‌ی گیاه برگ بیدی یا استفاده از برگ گیاه بنفشه‌ی آفریقایی.

۲- پیوند زدن که در این روش جوانه‌ای از درخت مطلوب به درخت دیگری پیوند زده می‌شود. به این جوانه پیوندک و درختی که پیوند روی آن انجام می‌شود، پایه‌ی پیوند نامیده می‌شود.

۳- فن کشت بافت که در این فن، قطعاتی از گیاه روی محیط کشت سترون (بی‌میکروب) کشت داده می‌شود که در نهایت گیاهچه‌ها‌ی جدیدی حاصل خواهد شد که در محیط مناسب برده و کاشته می‌شوند.

پیوند زدن در بسیاری از درختان میوه، بادام و یا گل سرخ‌ها‌ی دو رگه انجام می‌شود. نمونه‌ی قطعه‌قطعه کردن در درختان زینتی، درختچه‌ها و انجیر و سیب زمینی و ….. صورت می‌گیرد. کشت بافت در ارکیده، سیب زمینی و بسیاری از گیاهان آپارتمانی صورت می‌گیرد.

رشـد و نمـو در گیـاهـان

بسیاری از دانه‌ها باید قبل از جوانه‌زنی:

در معرض سرما و یا نور قرار بگیرند؛ پوسته‌ی آنها بشکند؛ در معرض آتش قرار بگیرند؛ از دستگاه گوارش جانوران عبور کنند؛ روی تخته سنگی بیافتند و …

نفوذ آب و اکسیژن به درون دانه برای جوانه‌زنی لازم است. با نفوذ آب به درون دانه، بافت‌ها‌ی آن متورم می‌شود و پوسته‌ی آن می‌شکافد و رویش دانه آغاز می‌شود.

جوانه‌زنی:

اولین علامت آن ظهور ریشه‌ی رویان (ریشه چه) است.

ساقه‌ی جوان بعضی از گیاهان مانند لوبیا بعد از جوانه‌زنی، قلاب تشکیل می‌دهند و به اینصورت از خاک خارج می‌شوند. قلاب از رأس ساقه محافظت می‌کند و از صدمه دیدن آن هنگام رشد در میان خاک جلوگیری می‌کند.

در اطراف ساقه‌ی جوان بعضی از گیاهان مانند ذرت، یک غلاف محافظت کننده به وجود می‌آید که از رأس ساقه محافظت می‌کند و بعد از خارج شدن از خاک پاره می‌شود و برگ‌ها‌ی گیاه از آن خارج می‌شوند. در برخی گیاهان مانند لوبیا، لپه‌ها پس از خروج از خاک باز می‌شوند و بعضی دیگر مانند ذرت و نخود، لپه‌ی دانه درون خاک باقی می‌ماند.

تست  : در کدام یک از گیاهان زیر باز شدن لپه‌‌ها و رشد محور زیر لپه در خارج از خاک انجام می‌شود؟

۱) سرو و بلوط

۲) بلوط و کرچک

۳) نخود و لوبیا

۴) لوبیا و کرچک

طـول عمـر گیـاهـان :

گیاهان یک ساله / گیاهان دو ساله / گیاهان چند ساله

همه‌ی گیاهان یک ساله، علفی هستند مثل لوبیا، آفتابگردان و …

نمونه‌ی گیاهان دوساله هویج، جعفری و پیازها هستند.

بسیاری از گیاهان علفی و همه‌ی گیاهان چوبی چند ساله‌اند.

آگاو،داودی، نرگس، و زنبق زرد از گیاهان چند ساله‌ی علفی هستند.

گیاهان همیشه سبز مثل کاج و سرو و مرکبات.

گیاهان برگ ریز مثل نارون، افرا، مو و …

برخی از گیاهان چند ساله‌ی علفی قبل ازمرگ تنها یک بار تولیدمثل می‌کنند مانند گیاه اگاو.

ساقه‌ها‌ی هوایی گیاهان علفی اغلب پس از هر دوره‌ی رشد از بین می‌روند.

نکات آگاو ( خنجری)

۱- نهاندانه / ۲- گلدار علفی چند ساله / ۳- یک بار گل می‌دهد. / ۴- سانتریول ندارد. / ۵- آرکگن ندارد. / ۶- لقاح مضاعف دارد.

تست  : کدام عبارت نادرست است؟

۱) گیاه آگاو پس از چند بار گل دادن می‌میرد.

۲) گیاه معمولا در طول زندگی به نمو خود ادامه می‌دهد.

۳) علت تشکیل حلقه‌ها‌ی سالیانه تفاوت قطری عناصر آوندی است.

۴) کامبیوم چوب پنبه ساز، پس از رشد قطری و از بین رفتن رو پوست، تشکیل می‌شود.

رشـد و نمـو

رشـد یعنی بزرگ شدن بخش‌ها‌ی تشکیل دهنده‌ی یک جاندار یا تشکیل بخش‌هایی در بدن جاندار، که مشابه بخش‌ها‌ی قبلی باشد. مثلاً پیداش انشعابات ریشه، ساقه و برگ جدید.

به طور کلی رشد در جانداران به دو روش انجام می‌شود.

افزایش تعداد سلول‌ها از طریق تقسیم؛ افزایش غیر قابل بازگشت ابعاد سلول‌ها؛ مثلاً آماس سلول‌ها پس از جذب آب، رشد به حساب نمی‌آید، چون این افزایش حجم با دفع آب، بازگشت‌پذیر است.

تمـایـز به معنی کسب یک ویژگی جدید در یک یا تعدادی سلول است و با تغییرات ساختاری و بیوشیمیایی همراه است. تمایز اغلب به همراه رشد صورت می‌گیرد.

رشد و تمایز در طول زمان منجر به تشکیل موجود زنده‌ی پیچیده ازنظر ساختاری و متابولیسمی ‌می‌شوند.

نمـو یعنی عبور از یک مرحله زندگی به مرحله‌ای دیگر که همراه با تشکیل بخش‌ها‌ی جدیدی است که قبلا وجود نداشته‌اند مثلاً تشکیل گل روی گیاهی که قبلا فاقد گل بوده است. رشد و نمو اغلب به همراه یکدیگر و هماهنگ با یکدیگر رخ می‌دهند.

نمو گیاهان پیوسته، اما برگشت پذیر است.

ژن‌ها نمو گیاهان و جانوران را هدایت می‌کنند. اما الگوی نمو در آنها متفاوت است. در جانوران همگام بانمو، دسته‌ای از ژن‌ها که کنترل کننده‌ی تمایز هستند، غیرفعال می‌شوند و بیشتر آنها مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. بیشتر تمایز جانوران بعد از بلوغ متوقف می‌شود.

بر عکس، گیاهان به طور مداوم یا مریستم‌ها‌ی خود سلول‌ها‌ی جدید به وجود می‌آورند که این سلول‌ها می‌توانند متمایز شوند یا به این بافت‌ها اضافه شوند. گیاهان معمولا در طول زندگی به نمو خود ادامه می‌دهند بسیاری از سلول‌ها‌ی گیاه بالغ می‌توانند همه‌ی ژن‌ها‌ی خود را فعال کنند. چنین سلول‌هایی می‌توانند با تقسیم خود توده‌هایی از سلول‌ها به نام کالوس را تولید کنند. به این حالت تمایززدایی گفته می‌شود.

رشد نخستین – رشد پسین

بافت‌ها‌ی نخستین روپوستی، زمینه‌ای و آوندی می‌باشند.

برخی از سلول‌ها‌ی حاصل از مریستم‌ها‌ی نزدیک به نوک ریشه، بخشی از کلاهک ریشه را نیز تشکیل می‌دهند. که کلاهک از مریستم‌ها‌ی نوک ریشه محافظت می‌کنند.

رشد پسین از ویژگی‌ها‌ی بارز گیاهان چوبی است. اما در بعضی بخش‌ها‌ی گیاهان علفی، مانند ریشه‌ی هویج دیده می‌شود.

رشد پسین (مسئول رشد قطری)

رشد پسین نتیجه فعالیت دو مریستم است:

۱- مریستم کامبیوم چوب پنبه ساز: درون پوست قرار دارد و سلول‌ها‌ی چوب پنبه‌ای (سوبرین) ایجاد می‌کنند.

۲- مریستم کامبیوم آوند ساز: در استوانه مرکزی (زیر پوست) قرار دارد. به طرف بیرون آبکش پسین (سلول غربالی و سلول همراه) می‌سازد و به طرف داخل چوب پسین می‌سازد.

چوب پنبه، کامبیوم چوب پنبه ساز و آبکش پسین مجموعا پوست درخت را تشکیل می‌دهند.

نــکـات 

۱- فعالیت کامبیوم آوندساز زودتر از کامبیوم چوب پنبه ساز صورت می‌گیرد که منجر به تخریب اپیدرم و شروع فعالیت کامبیوم چوب پنبه ساز می‌شود.

۲- گیاهان علفی فاقد اگزودرم یا برون پوست می‌باشد.

اندودرم (درون پوست) توسط مریستم زمینه‌ای و اگزودرم توسط کامبیوم چوب پنبه ساز ساخته می‌شود.

۳- ‌اندودرم یا درون پوست یک لایه بوده و در ریشه تمام گیاهان وجود دارد. ولی اگزودرم چند لایه بوده و تنها در ریشه برخی از گیاهان چوبی دیده می‌شود.

۴- نزدیک‌ترین لایه به کامبیوم آوند ساز در گیاهان چند ساله آوند‌ها‌ی چوب و آبکشی می‌باشند که در همان سال تشکیل شده‌اند.

فعالیت کامبیوم آوند ساز به سمت داخل بیشتر از خارج بوده و این لایه بیشتر آوند چوب و فیبر می‌سازد.

۵- سلول‌های مریستمی ‌علاوه بر تکثیر و تمایز و ایجاد بخش‌ها‌ی مختلف گیاهان مسئول ترشح هورمون‌ها‌ی گیاهی (اتیلن، آبسزیک اسید، ژیبرلین، سیتوکینین و اکسین) نیز می‌باشند.

تست ۱ : در شکل مقابل به جای علامت سوال (؟) کدام اصطلاح مناسب است؟

۱) دیواره دومین

۲) آبکش ثانویه

۳) چوب ثانویه

۴) کامبیوم آوندی

تست ۲ : کدام یک محل کامبیوم چوب پنبه ساز در ساقه چوبی می‌باشد؟

۱) مابین چوب و آبکش

۲) درون استوانه مرکزی

۳) درون پوست

۴) ما بین‌اندودرم و پریسیکل

تست ۳ : در یک گیاه سه ساله، کدام لایه آوندی به کامبیوم چوب پنبه ساز نزدیکتر است؟

۱) چوب سال دوم

۲) چوب سال سوم

۳) آبکش سال دوم

۴) آبکش سال سوم

تست ۴ : مواد غذایی در کدام بافت هویج ذخیره می‌شود؟

۱) آبکش پسین

۲) آبکش نخستین

۳) چوب پسین

۴) چوب نخستین

در تمایز زدایی سلول بار دیگر می‌تواند تمایز یابد و به صورت یک گیاه بالغ نمو کند. برای رویاندن گیاه جدید از بافتی که تمایز زدایی کرده است، از فن کشت بافت استفاده می‌شود. توده سلول‌ها‌ی تمایز نیافته در محیط کشت سترون، پس از رشد و تمایز، سرانجام به گیاهانی تبدیل می‌شوند که ازنظر ژنتیکی هم ارز گیاه مادر هستند.

روش‌ها‌ی جـدیـد بهسـازی گیـاهـان

۱- کشت بافت، سلول یا ‌اندام گیاهی:

از کشت بافت برای تکثیر گیاهان از جمله گیاهان زینتی ارزشمند مانند ارکیده‌ها، گیاهان گلدانی و درختان میوه استفاده می‌شود. در این روش هزاران کشت از یک گیاه منفرد حاصل می‌شود. برای ایجاد گیاهان دارای ویژگی‌ها‌ی جدید از فن کشت بافت استفاده می‌شود.

۲- هم جوشی (الحاق) پروتوپلاست‌ها:

از هم جوشی پروتوپلاست‌ها برای ایجاد گیاهان دو رگه (هیبرید) اطلسی، سیب زمینی و هویج استفاده شده است. پروتوپلاست، سلول گیاهی است که دیواره‌ی سلولی آن را با کمک آنزیم‌ها یا روش‌ها‌ی مکانیکی جدا کرده‌اند. برخی مواد شیمیایی، یا شوک الکتریکی باعث هم جوشی دو پروتوپلاست با یکدیگر می‌شود.

اگر پروتوپلاست‌ها متعلق به گونه‌ها‌ی مختلف باشند، حاصل هم جوشی یک سلول دو رگ خواهد بود که اگر در محیط مناسب کشت بافت قرار گیرد، به یک گیاه بالغ دو رگ تبدیل خواهد شد.

۳- مهندسی ژنتیک:

به منظور ایجاد گیاهان مطلوب کشت بافت مرحله‌ای ضروری در مهندسی ژنتیک است. در مهندسی ژنتیک، ابتدا ژن دلخواه را وارد سلول‌ها‌ی یک گیاه می‌کنند، سپس سلول‌هایی را که ازنظر ژنتیکی تغییر یافته‌اند، با کمک فن کشت بافت به گیاهان بالغ جدید تبدیل می‌کنند.

تنـظـیم رشـد و نمـو گیـاهـان

گیاهان برای تشکیل همه‌ی کربوهیدرات‌ها‌ی خود فقط به دو ماده‌ی خام، یعنی دی اکسید کربن و آب نیاز دارند. در گیاهان بیشترین قسمت اکسیژن مورد استفاده‌ی برگ‌ها و ساقه‌ها به منظور تنفس از هوا تامین می‌شود. ریشه‌ها اکسیژن مورد نیاز خود را از هوای موجود در فضای‌ها‌ی بین ذرات خاک به دست می‌آورند. اگر خاک اطراف ریشه‌ها فشرده و یا از آب اشباع گردد، دیگر اکسیژن کافی برای ریشه‌ها تامین نمی‌شود و ریشه‌ها می‌میرند.

گیاهان همچنین نیازمند مقادیر ‌اندکی از عناصر معدنی هستند که بیشتر به صورت یون‌ها‌ی معدنی جذب می‌شود. عنصر نیتروژن در ساختمان پروتئین‌ها، نوکلئیک اسیدها، کلروفیل، ATP و کوآنزیم‌ها شرکت دارد و رشد گیاهان سبز را افزایش می‌دهد؛ فسفر بخشی از ATP، ADP، نوکلئیک اسیدها، فسفولیپیدها، غشای سلولی و برخی کوآنزیم‌ها است؛ پتاسیم برای انتقال فعال، فعالیت آنزیم‌ها، تعادل اسمزی و باز شدن روزنه‌ها مورد نیاز است؛ هورمون‌ها الگوهای رشد گیاهان را کنترل می‌کنند؛ رشد گیاه به سمت نور، نورگرایی (فتوتروپیسم) نام دارد.

یک زیست شناس هلندی به نام فریتزونت به این نتیجه رسید که یک ماده شیمیایی که در رأس ساقه‌ها تولید می‌شود، باعث این خمیدگی می‌شود. او این ماده را اکسین نامید.

چارلز داروین و پسر او فرانسیس داروین پی بردند که پاسخ خمیدگی راس گیاهچه‌ها‌ی گیاهان گندمی، در قسمت‌هایی پائین‌تر و دور از رأس قابل مشاهد است و باعث خمیدگی گیاهچه به سمت نور می‌شود.

بازدارندگی رشد جوانه‌ها‌ی جانبی موجود روی ساقه توسط اکسین رأس ساقه، چیرگی رأسی نامیده می‌شود.

گیاهان ازنظر نوردورگی سه دسته‌اند:

۱- گیاهان روز کوتاه

۲- گیاهان روز بلند

۳- گیاهان بی تفاوت

بنت قنسول در دی ماه و داودی در تمام طول سال در دسترس است.

داودی و بنت قنسول هر دو روز کوتاه هستند و در فصلی که معمولا گل نمی‌دهند وادار به گل‌دهی می‌شوند.

گیاه زنبق یک گیاه روز بلند است که یک فلاش نوری باعث شکستن شب بلند می‌شوند.

پاسخ به دما

در صورتی که دما در طول شب بسیار بالا باشد، بسیاری از گیاهان گوجه فرنگی گل نمی‌دهند.

خفتگی وضعیتی است که در طی آن، حتی در صورت مناسب بودن شرایط برای رشد گیاه، گیاه یا دانه غیر فعال باقی می‌مانند و نمی‌رویند.

مواد شیمیایی عامل خفتگی، در پاسخ به دماهای پائین، تجزیه می‌شوند، همچنین شسته شدن بعضی از این مواد راه دیگر برطرف شدن خفتگی دانه‌ها است.

قسمتی از تدریس استاد در این محصول:

اگر فیلم بالا را به صورت آنلاین نمی توانید نگاه کنید نرم افزار adobe flash را از اینجا دانلود و بر روی کامپیوترتان نصب نمایید تا از این به بعد فیلم ها را به صورت آنلاین تماشا کنید

و یا اگر می خواهید این فیلم آموزشی را دانلود کنید و همیشه آن را بر روی کامپیوترتان داشته باشید اینجا کلیک نمایید.

 

برای تسلط بیشتر روی مباحث زیست گیاهی به شما عزیزان فیلم آموزشی زیر را توصیه می کنیم:

نکات مهم ‌تولیدمثل در جانوران

نکات مهم ‌تولیدمثل در جانوران

۲۹۰ نکته‌ی بسیار مهم در مورد ‌تولیدمثل در جانوران

۱- ‌تولیدمثل جنسی پدیده‌ای است که طی آن فرزندان، از لقاح دو گامت نر و ماده (دو سلول جنسی) به‌وجود می‌آیند.

۲- اسپرم‌ها، معمولا سلول‌های ریز و متحرکی هستند که با تاژک خود حرکت می‌کنند.

۳- تخمک‌ها، سلول‌هایی درشت و بی‌تحرک‌اند که مقدار زیادی ذخایر غذایی دارند که جنین هنگام رشد از آن استفاده می‌کند.

۴- لقاح ممکن است خارجی یا داخلی باشد.

۵- (بیشتر بی‌مهرگان آبزی، ماهی‌ها، دوزیستان)، لقاح خارجی دارند.

۶- در لقاح خارجی، والدین تعداد بسیار زیادی تخمک و اسپرم به درون آب رها می‌کنند تا برخورد تصادفی تخمک‌ها با اسپرم، منجر به لقاح شود.

۷- (کاملا آماده بودن لقاح- مطلوب بودن شرایط و سن تخمک)، از جمله شرایط برخورد اسپرم با تخمک است.

۸- سن تخمک، برای لقاح‌ نقش حیاتی دارد.

۹- در برخی گونه‌های موجود در دریاچه‌های آب شیرین یا رودخانه‌ها، دمای محیط و طول روز موجب می‌شود تا نرها و ماده‌ها، همزمان گامت‌های خود را به درون آب رها کنند.

۱۰- تخمک‌های گونه‌های زنده در آب شیرین یا رودخانه‌ها، دارای دیواره‌های چسبناک ژله‌ای و محکمی هستند که تخمک و جنین را از عوامل نامساعد محیطی مراقبت می‌کند.

۱۱- در لقاح داخلی، تخمک از بدن جانور ماده خارج نمی‌شود و لقاح در بدن جانور ماده صورت می‌گیرد و در واقع این ماده است که تغذیه و حفاظت از جنین را برعهده دارد.

۱۲- لقاح داخلی در (موجودات خشک‌زی- برخی جانوران آبزی مانند سخت‌پوستان دریایی و یک نوع کوسه‌ماهی) انجام می‌شود.

۱۳- لقاح داخلی، نیازمند اندام‌های تخصص‌یافته‌ای (دستگاه‌های تولیدمثلی نر و ماده) است.

۱۴- تغذیه جنین تا چند روز پس از تشکیل سلول تخم، برعهده‌ی اندوخته‌ی غذایی تخمک است که مخلوطی از چربی و پروتئین است.

۱۵- در پرندگان، میزان اندوخته‌ی غذایی تخمک‌ها بسیار زیاد است. زیرا جنین در دوره‌ی رشد، رابطه‌‌ای تغذیه‌ای با مادر ندارد.

۱۶- در پستانداران، میزان اندوخته‌ی غذایی تخمک‌ها کمتر است. و جنین از خون مادر غذا و اکسیژن دریافت می‌کند و مواد زاید خود را به مادر می‌دهد.

۱۷- خزندگان و پرندگان، پس از انجام لقاح داخلی، تخم‌گذاری می‌کنند.

۱۸- خزندگان، جزء اولین جانداران مهره‌داری هستند که تخم‌گذاری در خاک را انجام دادند.

۱۹- در ساختار تخم خزندگان، پوسته‌های حفاظتی ضخیم دیده می‌شود.

۲۰- در ساختار تخم پرندگان، یک دیواره‌ی آهکی ضخیم دیده می‌شود.

۲۱- پلاتی‌پوس، پستانداری است که شباهت زیادی به خزندگان دارد و مانند آن‌ها تخم می‌گذارد، اما برخلاف خزندگان، تخم‌هایش را برای مدتی در بدن خود نگه‌داری می‌کند و کمی قبل از خروج نوزادان از تخم تخم‌گذاری می‌کند.

۲۲- پلاتی‌پوس، پستانداری تخم‌گذار بوده و از غده‌های شیری ابتدایی‌ای که در ناحیه‌ی شکمی دارد، به جنین‌ها شیر می‌دهد.

۲۳- مرحله‌ی کامل‌تر تولیدمثل جنسی، در پستانداران کیسه‌دار (کانگورو- اپاسوم) دیده می‌شود.

۲۴- پستانداران‌ کیسه‌دار، جنین خود را ابتدا در درون رحم رشد می‌دهند و چون وسیله‌ی تغذیه‌ی جنین را به‌طور کامل در اختیار ندارند، آن را ‌به‌طور نارس به‌دنیا می‌آورند.

۲۵- تولیدمثل جنسی پستانداران جفت‌دار ( انسان و اغلب پستانداران)، کامل‌ترین نوع است.

۲۶- در جانداران تخم‌گذار، جنین در تمام طول رشد خود از اندوخته‌ی غذایی موجود در تخمک استفاده می‌کنند.

۲۷- روش نگه‌داری جنین در جانوران تخم‌گذار، لقاح داخلی یا خارجی است. به عبارت دیگر زیگوت یا در داخل و یا خارج بدن جانوران ماده ایجاد می‌شود.

۲۸- جانوران تخم‌گذار، لوله‌ی تخم‌بر دارند، ولی رحم ندارند.

۲۹- رشد و نگه‌داری جنین در جانوران تخم‌گذار، خارج از بدن مادر است.

۳۰- در جانوران تخم‌گذار، زیگوت با مادر تبادل غذایی ندارد.

۳۱- در جانور زنده‌زا، لقاح همیشه داخلی است و باید اسپرم وارد بدن جانور ماده شود.

۳۲- جانوران زنده‌زا، (رحم ابتدایی و واژن) دارند، ولی جفت ندارند.

۳۳- در جانوران زنده‌زا، رشد جنین به صورت کامل در بدن جانور ماده صورت نمی‌گیرد.

۳۴- جانوران زنده‌زا، نوزاد را به‌صورت نارس به‌دنیا می‌آورند.

۳۵- در جانوران زنده‌زا، لقاح قبل از ورود تخمک به درون رحم صورت می‌گیرد.

۳۶- در جانوران بچه‌زا، لقاح همیشه داخلی است.

۳۷- در جانوران بچه‌زا، تخمک قبل از وارد شدن به رحم لقاح می‌یابد.

۳۸- جانوران دارای لقاح داخلی (مانند پرندگان و خزندگان) می‌توانند تخم‌گذار باشند.

۳۹- ساختار بیضه‌ها برای تولید اسپرم و خارج کردن آن‌ها مناسب است.

۴۰- هر بیضه دارای دو بخش است: (تعداد زیادی لوله‌های پرپیچ‌ و خم اسپرم‌ساز،- سلول‌های مابین لوله‌های اسپرم‌ساز)

۴۱- لوله‌های پرپیچ‌ و خم اپی‌دیدیم، خارج از بیضه قرار دارند.

۴۲- بیضه، اپی‌دیدیم و ابتدای لوله‌ی اسپر‌م‌بر، درون کیسه‌ی بیضه قرار دارند.

۴۳- (تولید اسپرم و هورومون جنسی) بر عهده‌ی بیضه‌هاست که در کیسه‌ی بیضه قرار دارند.

۴۴- بیضه‌ها، در دوره‌ی جنینی و درون حفره‌ی شکمی تشکیل می‌شوند و کمی قبل از تولید، وارد کیسه‌ی بیضه که در خارج از حفره‌ی شکمی قرار دارد، می‌شوند.

۴۵- دمای طبیعی بدن (۳۷ درجه‌ سانتی‌گراد)، برای نمو کامل اسپرم مناسب نبوده و اسپرم مناسب نبوده و اسپرم‌سازی در دمای پایین‌تر از آن صورت می‌گیرد.

۴۶- دمای کیسه‌ی بیضه، سه درجه پایین‌تر از دمای بخش‌های مرکزی بدن بوده و برای تولید اسپرم مناسب است.

۴۷- بیضه‌ها، از هنگامت بلوغ تا پایان عمر، اسپرم تولید می‌کنند.

۴۶- برخی از سلو‌ل‌های دیواره‌های لوله‌های اسپرم‌ساز، میوز انجام می‌دهند و اسپرم‌ها را که ۲۳ کروموزومی یعنی هاپلوئید هستند به‌وجود می‌آورند.

۴۷- دو هورمون LH و FSH، توسط هیپوفیز پیشین ترشح می‌شوند و اعمال بیضه‌ها را کنترل می‌کنند.

۴۸- هورمون LH، ترشح هورمون جنسی تستوسترون را تحریک می‌کند.

۴۹- هورمون FSH، همراه با تستوسترون، تولید اسپرم را در لوله‌های اسپرم‌ساز تحریک می‌کند.

۵۰- تستوسترون (هورمون جنسی مردانه)، از سلول‌هایی که در بینابین لوله‌های اسپرم‌ساز جای دارند، ترشح می‌شوند.

۵۱- FSH و LH جزء هورمون‌های جنسی محسوب نمی‌شوند.

۵۲- وظایف اپی‌دیدیم: (بلوغ اسپرم‌- محل ذخیره‌ی اسپرم‌ها)

۵۳- در بدن یک مرد بالغ، روزانه صدها میلیون اسپرم تولید می‌شود.

۵۴- اسپرم‌ها، پس از تولید در لوله‌های اسپرم‌ساز، از آن‌ها عبور کرده و به لوله‌ی پرپیچ و خم اپی‌دیدیم وارد می‌شوند.

۵۵- اسپرم‌ها در داخل لوله‌های اسپرم، قادر به حرکت نیستند و پس از ورود به اپی‌دیدیم هست که بالغ شده و توانایی حرکت کردن را به‌دست می‌آورند.

۵۶- اسپرم‌ها، هنگام خروج از اپی‌دیدیم، وارد مجای دراز اسپرم‌بر می‌شوند.

۵۷- اسپرم‌ها، از طریق مجرای اسپرم‌بر وارد میزراه و سپس از بدن خارج می‌شوند.

۵۸- قسمت میانی اسپرم، میتوکندری‌های زیادی دارد.

۵۹- میتوکندری‌های موجود در قسمت میانی اسپرم، انرژی لازم برای حرکت اسپرم را تامین می‌کنند.

۶۰- ATP تولید شده درون میتوکندری، انرژی لازم برای حرکت تاژک را فراهم می‌کنند.

۶۱- مجرای اپی‌دیدیم، خارج از بیضه قرار دارد.

۶۲- اپی‌دیدیم، در انتهای خود به مجرای اسپرم‌‌بر متصل می‌شود.

۶۳- مجرای اسپرم‌بر، روی مثانه و از میان دو میزنای عبور کرده و از پشت مثانه می‌گذرد.

۶۴- در پشت مثانه، دو غده‌ی وزیکول سمینال قرار دارند.

۶۵- دهانه‌ی وزیکول سمینال، به مجرای اسپرم‌بر باز می‌شود.

۶۶- مجرای اسپرم‌بر، از درون پروستات عبور کرده و به میزراه متصل می‌شود.

۶۷- غده‌ی پروستات، در واقع یک سه‌راهی است که دو راه ورودی و یک راه خروجی دارد.

۶۸- دهانه‌ی دو غده‌ی پیازی- میزراهی به مجرای خارج‌کننده‌ی اسپرم‌ باز می‌شود.

۶۹- غده‌ی وزیکول سمینال، پشت مثانه و غدد پروستات- میزراهی، در زیر مثانه قرار دارند.

۷۰- در یک مرد سالم (دو غده‌ی وزیکول سمینال- یک پروستات- دو غده‌ی پیازی- میزراهی) وجود دارد.

۷۱- اسپرم‌ها، در گذر از مجرای اسپرم‌بر، فقط از پروستات عبور می‌کنند.

۷۲- اولین غده‌ای که ترشحات خود را به مجرای اسپرم‌بر می‌ریزد، غده‌ی وزیکول سمینال است.

۷۳- مجرای خروج ادرار، از مثانه به میزراه رفته و از میان غده‌ی پروستات عبور کرده و در همان میان به مجرای اسپرم‌بر پیوسته و با هم مجرای میزراه را تشکیل می‌هند.

۷۴- بیضه‌ها، پایین‌ترین بخش دستگاه تولیدمثلی مرد هستند.

۷۵- اسپرم‌ها، هنگام عبور از میزراه با مایعی مخلوط می‌شوند که از غده‌های برون‌ریز (وزیکول سمینال- غده‌ی پروستات- غده‌‌های پیازی- میزراهی) ترشح می‌شوند.

۷۶- غده‌های برون‌ریز، سر راه خروجی اسپرم‌ها قرار دارند.

۷۷- وزیکول سمینال، بین مثانه و راست روده قرار دارد.

۷۸- وزیکول سمینال، مایعی سرشار از مواد قندی تولید می‌کنند که انرژی لازم برای اسپرم‌ها را تامین می‌کنند.

۷۹- غده‌ی پروستات، درست زیر مثانه قرار دارد و مایعی قلیایی ترشح می‌کند.

۸۰- ماده‌ی قلیایی ترشح شده از غده‌ی پروستات، به خنثی کردن مواد اسیدی موجود در مسیر رسیدن اسپرم به گامت‌ ماده کمک می‌کند.

۸۱- غده‌های پیازی- میزراهی، مایعی قلیایی ترشح می‌کنند که مقادیر کم‌ادرار اسیدی موجود در میزراه را خنثی می‌کند.

۸۲- در هنگام خروج اسپرم، ماهیچه‌های صاف اطراف میزراه منقبض شده و اسپرم‌ها را به جلو می‌رانند.

۸۳- بیضه‌ها، غده‌های درون‌ریز و برون‌ریز محسوب می‌شوند.

۸۴-با هر بار انزال (خروج اسپرم)، حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون اسپرم از بدن خارج می‌شود و از این میان فقط تعداد اندکی می‌توانند خود را به گامت ماده برسانند.

۸۵- معمولا، اگر تعداد اسپرم‌های سالم موجود در مایع خارج شده از بدن از ۲۰ میلیون در هر میلی‌لیتر کمتر باشد، فرد عقیم است.

۸۶- توجه داشته باشید که اسپرم انسان، یک تاژک و (آنتروزوئید خزه و سرخس و گامت کلامیدوموناس و کاهوی دریایی) دو تاژک و آنتروزوئید بازدانگان و نهان‌دانگان نیز تاژک ندارند.

۸۷- دستگاه ‌تولیدمثل زن، شامل (دو تخمدان- دو لوله‌ی فالوپ- رحم) است.

۸۸- تخمدان، توسط یک رباط به رحم متصل شده است.

۸۹- لوله‌ی فالوپ از یک‌سو به تخمدان و از سوی دیگر به رحم متصل است.

۹۰- لوله‌ی فالوپ در ابتدا قطورتر و در انتها (نزدیک رحم) باریک‌تر است.

۹۱- ابتدای باریک رحم، گردن رحم نام دارد.

۹۲- رحم، عضوی عضلانی و توخالی است.

۹۳- دیواره‌ رحم، بسیار قطور است.

۹۴- ابتدای لوله‌ی فالوپ (نزدیک به تخمدان)، دارای زائده‌ها و مژک‌هایی است.

۹۵- دستگاه تولیدمثلی زن، پس از بلوغ، در هر ماه معمولا فقط یک گامت بالغ تولید می‌کند.

۹۶- بعد از ترکیب اسپرم با گامت ماده، دستگاه تولید‌مثلی زن، حفاظت و تغذیه‌ی جنین را طی دوره‌ی ۹ ماهه‌ی رشد و نمو برعهده دارد.

۹۷- دو تخمدان تخم‌مرغی شکل، در داخل حفره‌ی شکمی قرار دارند.

۹۸- تخمدان، اندام‌های تولید‌کننده‌ی گامت ماده هستند.

۹۹- هر دختر در ابتدای تولد، همگی گامت‌های طول زندگی خود را به صورت نابالغ دورن تخمدان‌های خود دارد و پس از تولد، تعداد این تخمک‌های نابالغ، افزایش نخواهد یافت.

۱۰۰- تخمدان، هنگام تولد مجموعا، حدود دو میلیون گامت نابالغ دارند که تقسیم میوز I خود را هنگام جنینی آغاز کرده‌اند و آن را در مرحله‌ی پروفاز میوز I، متوقف کرده‌اند.

۱۰۱- سلول‌های تخمدان‌ها، ادامه‌ی میوز خود را پس از سن بلوغ یکی پس از دیگری به انجام رسانیده و پس از بلوغ معمولا در هر ماه فقط یک گامت ماده بلوغ می‌شود.

۱۰۲- گامت‌های ماده‌ تخمدان‌ها، مانند سلول‌های اسپرم ۲۳ کروموزوم دارند و هاپلوئیدند.

۱۰۳- در سراسر طول زندگی یک زن، تنها ۳۰۰ تا ۴۰۰ گامت او بالغ می‌شوند.

۱۰۴- سلول گامت ماده‌ی بالغ، اووم یا تخمک نامیده می‌شود.

۱۰۵- اندازه‌ی تخمک بسیار بزرگ‌تر از اسپرم بوده و حتی با چشم غیرمسلح نیز قابل مشاهده است.

۱۰۶- هر ۲۸ روز یکبار، یک تخمک از یکی از تخمدان‌ها آزاد می‌شود.

۱۰۷- زایده‌ها مژک‌هایی که در ابتدا و در طول لوله‌ی فالوپ قرار دارند، تخمک را به داخل لوله‌های فالوپ وارد می‌کنند.

۱۰۸- تخمک‌، خود، وسیله‌ی حرکتی ندارند.

۱۰۹- لوله‌ی فالوپ، مسیری است که تخمک از طریق آن از تخمدان به سمت رحم حرکت می‌کند.

۱۱۰- ماهیچه‌های صاف دیواره‌ی لوله‌های فالوپ، به‌‌طور متناوب منقبض شده و تخمک را در طول لوله به سمت رحم حرکت می‌دهند.

۱۱۱- عبور تخمک از طریق لوله‌ی فالوپ، معمولا سه تا چهار روز طول می‌کشد.

۱۱۲- اگر تخمک، در مدت ۲۴ الی ۴۸ ساعت، پس از آزاد شده، لقاح نیابد، توانایی لقاح را از دست داده و از بین می‌رود.

۱۱۳- رحم، اندامی ماهیچه‌ای و توخالی است و هنگام که زن باردار نیست،  تقریبا به اندازه‌ی یک مُشت است.

۱۱۴- تخمدا‌ن‌ها، تخمک‌ها را طی چرخه‌ی تخمدان آماده و رها می‌کنند.

۱۱۵- رها شدن یک تخمک تخمدان، تخمک‌گذاری نامیده می‌شود.

۱۱۶- تخمک، پس از خروج از تخمدان به درون لوله‌ی فالوپ وارد شده و به سمت رحم حرکت می‌کند.

۱۱۷- مدت هر چرخه‌ی تخمدان در اشخاص و در چرخه‌های مختلف متفاوت است و به‌طور معمول، ۲۸ روز طور می‌کشد.

۱۱۸- هر ۲۸ روز یکبار، یک تخمک آزاد می‌شود.

۱۱۹- چرخه‌ی تخمدان، دارای دو مرحله‌ی مجزای (فولیکولی و لوتئال) است.

۱۲۰- مراحل چرخه‌ی تخمدان را، هورمون‌هایی که از هیپوتالاموس و هیپوفیز پیشین ترشح می‌شوند، تنظیم می‌کنند.

۱۲۱- فولیکول، عبارت است از تعدادی سلول سوماتیک (پیکری) که یک گامت نابالغ را احاطه کرده‌اند و به آن مواد غذایی می‌رسانند.

۱۲۲- گامت‌ها، درون فولیکول‌هایی که در تخمدان‌ها قرار دارند، بالغ می‌شوند.

۱۲۳- طی مرحله‌ی فولیکولی چرخه‌ی تخمدان، هورمون‌های چگونگی بلوغ گامت‌ها را تنظیم می‌کنند.

۱۲۴- مرحله‌ی فولیکولی، نشان‌دهنده‌ی شروع چرخه‌ی تخمدان است.

۱۲۵- مرحله‌ی فولیکولی، زمانی شروع می‌شود که هیپوفیز پیشین، هورمون FSH و LH را به جریان خون ترشح می‌کند.

۱۲۶- هورمون FSH، هورمون محرک فولیکولی و هورمون LH، هورمون لوتئینی‌کننده است.

۱۲۷- FSH و LH، هر دو سبب تولید ترشح هورمون استروژن از یکی از فولیکول‌ها می‌شوند.

۱۲۸- استروژن، یکی از هورمون‌های جنسی استروئیدی است که از فولیکول در حال رشد ترشح و باعث رشد بیشتر فولیکول می‌شود.

۱۲۹- تخمک، در میان توده‌ی سلولی فولیکول، بلوغ پیدا می‌کند.

۱۳۰- تخمک، همواره به دیواره‌ی فولیکول چسبیده است.

۱۳۱- بعد از تخمک‌گذاری، فولیکول به جسم زرد تبدیل می‌شود.

۱۳۲- در ابتدا، افزایش اندک در مقدار استروژن، مانع از ترشح بیشتر FSH و LH از هیپوفیز پیشین می‌شود.

۱۳۳- هرچه فولیکول به بلوغ نزدیک‌‌تر می‌شود، مقدار ترشح استروژن نیز بیشتر و در نتیجه میزان ترشح هورمون LH نیز از هیپوفیز پیشین بیشتر می‌شود.

۱۳۴- حداکثر میزان LH سبب می‌شود گامت‌ها، اولین تقسیم میوز خود را کامل کره و فولیکول و تخمدان پاره شوند.

۱۳۵- هنگامی که فولیکول پاره می‌شود، تخمک‌گذاری رخ می‌دهد.

۱۳۶- مرحله‌ی فولیکولی، از شروع بلوغ یک تخمک تا تخمک‌گذاری است.

۱۳۷- مرحله‌ی فولیکولی، از روز اول تا روز چهاردهم چرخه‌ی جنسی است.

۱۳۸- تخمک‌گذاری در روز چهاردهم روی می‌دهد.

۱۳۹- مرحله‌ی لوتئال در چرخه‌ی تخمدان و به دنبال مرحله‌ی فولیکولی ایجاد می‌شود.

۱۴۰- بعد از تخمک‌گذاری، LH سبب می‌شود سلول‌های فولیکولی که پاره شده‌اند، رشد کرده و توده‌ای به نام جسم زرد را تشکیل می‌دهد.

۱۴۱- جسم زرد، توده‌ای زرد رنگ از سلول‌های فولیکولی است که مانند غده‌ای درون‌ ریز عمل می‌کنند.

۱۴۲- LH سبب ترشح استروژن و هورمون جنسی پروژسترون که از جسم زرد ترشح می‌شود، است.

۱۴۳- استروژن و پروژسترون، سبب ایجاد یک مکانیسم خودتنظیمی منفی می‌شوند که ترشح FSH و LH را مهار می‌کند.

۱۴۴- خودتنظیمی منفی، از ایجاد فولیکول‌های جدید در مرحله‌ی لوتئال جلوگیری می‌کند.

۱۴۵- مرحله‌ی لوتئال، از تخمک‌گذاری تا شروع قاعدگی بعدی است.

۱۴۶- مرحله‌ی لوتئال، از روز چهاردهم تا روز بیست‌و‌هشتم است.

۱۴۷- در روز بیست‌ویکم، جسم زرد بیشترین اندازه‌ی خود را دارد.

۱۴۸- پروژسترون، بدن را برای لقاح آماده‌ می‌کند.

۱۴۹- اگر لقاح صورت بگیرد، جسم زرد تا چند هفته‌ی دیگر به تولید پروژسترون ادامه خواهد داد.

۱۵۰- اگر لقاح صورت نگیرد، تولید پروژسترون کاهش و سرانجام متوقف می‌شود.

۱۵۱- توقف تولید پروژسترون، نشان‌دهنده‌ی انتهای چرخه‌ی جنسی است.

۱۵۲- تجویز داروهایی که مقادیر نسبتا زیادی از هورمون‌های استروژن و شبه‌پروژسترون دارند، چرخه‌ی جنسی را به هم‌ زده و جلوی تخمک‌گذاری را می‌گیرد.

۱۵۳- هفت روز اول مرحله‌ی فولیکولی را قاعدگی می‌نامند.

۱۵۴- تغییرات مداومی که در هرماه، رحم را برای یک حاملگی احتمالی آماده می‌کند، چرخه‌ی قاعدگی نامیده می‌شود.

۱۵۵- چرخه‌ی قاعدگی، حدود ۲۸ روز طول می‌کشد.

۱۵۶- وقایع چرخه‌ی قاعدگی، به‌دنبال تغییر مقادیر استروژن و پروژسترون در طی چرخه‌ی جنسی ایجاد می‌شوند.

۱۵۷- قبل از تخمک‌گذاری، ترشح استروژن روبه‌ افزایش گذاشته و در اثر دیواره‌ی رحم ضخیم و پرخون می‌شود.

۱۵۸- پس از تخمک‌گذاری مقادیر بالای استروژن و پروژسترون، سبب ضخیم‌ شدن بیشتر و حفظ دیواره‌ی رحم می‌شوند.

۱۵۹- اگر حاملگی رخ ندهد، مقادیر استروژن و پروژسترون کاهش می‌یابند.

۱۶۰- کاهش مقادیر استروژن و پروژسترون، سبب ریزش دیواره‌ی رحم شده و یک چرخه‌ی قاعدگی به پایان می‌رسد.

۱۶۱- انتهای چرخه‌ی قاعدگی، با انتهای مرحله‌ی لوتئال چرخه‌ی تخمدان همزمان است.

۱۶۲- در قاعدگی، (دیواره‌ی رحم ریزش- رگ‌های خونی پاره و مخلوطی از خون و بافت‌های تخریب شده از بدن) خارج می‌شوند.

۱۶۳- قاعدگی (خونریزی ماهیانه)، معمولا حدود ۱۴ روز پس از تخمک‌گذاری ایجاد می‌شود.

۱۶۴- در انتهای چرخه‌ی قاعدگی و جنسی، هیچ‌یک از هورمون‌های استروژن و پروژسترون تولید نمی‌شود.

۱۶۵- در انتهای چرخه‌ی جنسی و قاعدگی، غده‌ی هیپوفیز مجددا شروع به تولید FSH و LH کرده و چرخه‌ دوباره آغاز می‌شود.

۱۶۶- خونریزی ماهیانه، در سن ۴۵ تا ۵۵ سالگی متوقف می‌شود.

۱۶۷- پس از توقف خونریزی ماهیانه، که یائسگی نامیده می‌شود، تخمک‌گذاری متوقف و شخص از سن باروری خارج می‌شود.

۱۶۸- هنگام یاسئگی، علائمی مانند گرگرفتگی (گرم شدن بدن) ایجاد می‌شود که ناشی از کاهش تولید استروژن است.

۱۶۹- در صورت صلاحدید پزشک و با تجویز استروژن، جلوی علائم آزاردهنده‌ی یائسگی گرفته می‌شود.

۱۷۰- تخمکی که از فولیکول آزاد می‌شود، تنها میوز I خود را کامل کرده است. (هاپلوئید و دو کروماتیدی) و میوز II خود را درون لوله‌ی فالوپ انجام می‌دهد.

۱۷۱- دومین گویچه‌ی قطبی که از سیتوکینز نابرابر تخمک به‌وجود می‌آید در لوله‌ی فالوپ تشکیل می‌شوند.

۱۷۲- برای لقاح یک تخمک، سلول اسپرم باید به سمت یکی از لوله‌‌های فالوپ حرکت کند.

۱۷۳- اسپرم، نخست با آزاد کردن آنزیم‌هایی که در سر خود دارد به درون تخمک نفوذ می‌کند.

۱۷۴- آنزیم‌های موجود در سر اسپرم، لایه‌های خارجی ژل مانند دور تخمک را تخریب کرده و باعث می‌شوند سر اسپرم وارد تخمک شده و هسته‌ی اووم و اسپرم با هم ترکیب شده و سلول دیپلوئیدی به نام سلول زیگوت (تخم) را تولید می‌کنند.

۱۷۵-سلول زیگوت، ۵ مرحله تقسیم میتوز در لوله‌ی فالوپ انجام می‌دهد.

۱۷۶- به دلیل آن‌که قطر لوله‌ی فالوپ محدود است، تقسیم میتوز سلول زیگوت، سبب ایجاد سلول‌های کوچکتر می‌شود.

۱۷۷- چون تخمک وسیله‌ی حرکتی ندارد، انقباضات متناوب ماهیچه‌های دیواره‌ی لوله‌ فالوپ، تخمک را در طول لوله‌ی فالوپ به سمت رحم حرکت می‌دهد.

۱۷۸- سلول زیگوت، در اولین هفته‌ی بعد از لقاح، تقسیم‌هایی انجام می‌دهد.

۱۷۹- هنگامی که توده‌ی سلولی‌، به رحم می‌رسد، به شکل یک توپ خالی درآمده و بلاستوسیت نامیده می‌شود.

۱۸۰- به اتصال بلاستوسیت به جداره‌ی رحم حدود ۶ روز بعد از لقاح، عمل جایگزینی می‌گویند.

۱۸۱- در رحم، بلاستوسیت رشد و نمو کرده و سرانجام به یک نوزاد کامل تبدیل می‌شود.

۱۸۲- تخمک، بعد از تخم‌گذاری در لوله‌ی فالوپ به حرکت در می‌آید.

۱۸۳- لقاح، درون لوله‌ی فالوپ انجام می‌شود.

۱۸۴- مراحل (۲سلولی- ۴سلولی- ۸سلولی و ۱۶سلولی) رویان، درون لوله‌ی فالوپ انجام می‌شود.

۱۸۵- مرحله‌ی ۳۲ سلولی رویان را بلاستوسیت می‌نامند.

۱۴۵- عمل جایگزینی، حدودا در اواسط مرحله‌ی لوتئال و روز بیستم دوره‌ی جنسی صورت می‌گیرد.

۱۴۶- دوران بارداری را به سه دوره‌ی سه ماهه تقسیم می‌کنند.

۱۴۷- رشد و نمو از یک سلول دیپلوئید شروع شده و از آن میلیاردها سلول ایجاد می‌شود.

۱۴۸- در طول دوره‌ی نمو، رحم، وظیفه‌ی حفاظت از سلول‌های جنین را برعهده دارد.

۱۴۹- نمو جنین انسان در داخل رحم حدوداً ۹ ماه طول می‌کشد.

۱۵۰- مهم‌ترین وقایع نمو، در سه‌ماهه‌ی اول زندگی رخ می‌دهند.

۱۵۱- در هفته‌ی دوم و بعد از لقاح (یعنی اندکی بعد از جایگزینی)، رویان به سرعت رشد می‌کند.

۱۵۲- پرده‌هایی که رویان را حفاظت و تغذیه می‌کنند عبارتند از: (آمنیون- کوریون)

۱۵۳- پرده‌ی آمنیون، دور رویان کشیده می‌شود و از آن حفاظت می‌کند.

۱۵۴- پرده یا غشای کوریون، با تعامل با رحم، جفت را تشکیل می‌دهند.

۱۵۵- جفت، ساختاری است که از طریق آن مادر به رویان غذا می‌رساند.

۱۵۶- خون مادر، معمولا با خون رویان مخلوط نمی‌شود.

۱۵۷- مواد غذایی خون مادر، از جفت انتشار پیدا کرده و از طریق رگ‌های خونی بندناف به رویان می‌رسد.

۱۵۸- در دوران بارداری در رحم، جنین همراه دو پرده‌ی آمنیون، کوریون، جفت بندناف قرار دارد.

۱۵۹- آمنیون نسبت به کوریون به جنین نزدیک‌تر است.

۱۶۰- بندناف از یکسو به جنین و از سوی دیگر به جفت متصل شده است.

۱۶۱- در جفت سه قسمت وجود دارد: ( دیواره‌ی رحم- بخش مادری- بخش جنینی)

۱۶۲- در قسمت دیواره‌ی رحمی جفت (سرخرگ و سیاهرگ مادری) قرار دارد.

۱۶۳- در قسمت مادری جفت (انشعابات سرخرگ و سیاهرگ مادری) قرار دارد.

۱۶۴- در بخش جنینی جفت (حوضچه‌هایی از خون مادر) وجود دارد که امکان تبادل مواد را به رگ‌های جنینی می‌دهد.

۱۶۵- از حوضچه‌های خونی، رگ‌های جنینی خارج می‌شوند.

۱۶۶- بندناف، دارای یک سیاهرگ مرکزی و دو سرخرگ است.

۱۶۷- سرخرگ جنینی، مشابه سیاهرگ مادری حاوی خون تیره و سیاهرگ جنینی مشابه سرخرگ‌های مادری حاوی خون روشن است.

۱۶۸- مواد دفعی رویان، از جفت عبور کرده و به خون مادر می‌رسند.

۱۶۹- داروها و مواد آسیب‌زا از جفت عبور می‌کنند و مادر نباید مواد زیان‌آور مصرف کند، زیرا رویان نیز آسیب می‌بیند.

۱۷۰- زنان باردار باید از مصرف هرگونه دارو در طول بارداری خودداری کنند. مگر به تجویز پزشک.

۱۷۱- همزمان با تشکیل جفت، سلول‌های داخلی بلاستوسیت تشکیل سه‌لایه‌ی بافت مقدماتی (آندودرم- مزودرم- اکتودرم) را می‌دهند.

۱۷۲- در انتهای هفته‌ی سوم، رگ‌های خونی و روده شروع به نمو کرده و رویان حدود دو میلی‌متر درازا دارد.

۱۷۳- در هفته‌ی چهارم، بازوها و پاها نیز تشکیل و اندازه‌ی رویان به بیش از دو برابر رسیده و به ۵ میلی‌متر می‌رسد.

۱۷۴- در انتهای هفته‌ی چهار، همه‌ی اندام‌های اصلی شروع به تشکیل و ضربان قلب آغاز می‌شود.

۱۷۵- در طی ماه دوم: (مرحله‌ی نهایی نمو رویان انجام- بازوها و پاها شکل‌گرفته- در حفره‌ی بدن اندام‌های داخلی اصلی مانند کبد و پانکراس مشخص) می‌شوند.

۱۷۶- در انتهای ماه دوم، رویان حدوداً ۲۲ میلی‌متر طول و حدود ۱ گرم وزن دارد.

۱۷۷- در انتهای سه‌ماهه‌ی اول، اندام‌های جنسی مشخض و جنین دارای ویژگی‌های بدنی قابل تشخیص است.

۱۷۸- در طول سه ماهه‌ی دوم و سوم، جنین به سرعت رشد و اندا‌م‌های او شروع به عمل می‌کنند.

۱۷۹- در انتهای سه‌ماهه‌ی سوم، جنین قادر است در خارج بدن مادر زندگی کند.

۱۸۰- بعد از ۹ ماه، جنین بدن مادر را طی زایمان که معمولا چند ساعت به طول می‌انجامد ترک می‌کند.

۱۸۱- هنگام زایمان، دیواره‌های رحم منقبض و جنین از رحم خارج می‌شود.

۱۸۲- جفت و بندناف، بعد از تولد نوزاد دفع می‌شوند.

۱۸۳- بعد از تولد، نمو هنوز کامل نیست و رشد و نمو جسمی عصبی ادامه می‌یابد.

۱۸۴- تا دهه‌ی ۱۹۶۰ میلادی، پرتوی ایکس تنها راه مطالعه‌ی بدن بدون جراحی بود.

۱۸۵- برای ایجاد تصویر سونوگرافی، متخصص یک میله‌ی مخصوص را در تماس با پوست فرد قرار می‌دهد و این میله امواج صوتی با فرکانس بالا را صادر می‌کند که پس از برخورد با ساختارهای بدن بازتاب و میله پژواک‌ها را جدا و آنها را به یک تصویر ویدئویی تبدیل می‌کند.

۱۸۶- تصویر سونوگرافی معمولا در زنان باردار استفاده می‌شود.

۱۸۷- سونوگرافی می‌تواند حاملگی را در هفته‌ی چهارم بعد از لقاح تشخیص دهد.

۱۸۸- اندازه‌ی ابعاد بدن جنین، به خوبی سن آن را نشان می‌دهد.

۱۸۹- در هفته‌ی هفتم، معمولا حرکات قلب قابل تشخیص است.

۱۹۰- بیشتر ناهنجاری‌های جنین در سونوگرافی قابل تشخیص است.

۱۹۱- بهترین فایده‌ی سونوگرافی، بی‌ضرر بودن آن است.

۱۹۲- امواج اولتراسونی، برخلاف پرتوی X، دارای اشعه‌ی یونیزه‌کننده نیست و جهش ایجاد نمی‌کند.

۱۹۳- تصویر‌برداری با سونوگرافی، حدود ۳۵ سال است که استفاده شده و هیچ اثر مضری از آن گزارش نشده است.

۱۹۴- بیماریهایی که از طریق تماس جنسی (مقاربت) انتقال می‌یابند، بیماری‌های مقاربتی نامیده می‌شوند.

۱۹۵- ویروس‌ها و باکتری‌های مختلفی می‌توانند بیماری مقاربتی ایجاد کنند.

۱۹۶- هورمون اکسی‌توسین توسط نورون‌های هیپوتالاموس تولید و در هیپوفیز پسین ذخیره می‌شود تا در هنگام لزوم به خون آزاد شود و سبب انقباضات رحم در هنگام زایمان می‌شود.

۱۹۷- جنسیت جنین، در بدو تشکیل تخم تعیین می‌شود و در انتهای سه ماهه‌ی اول جنسیت مشخص می‌شود.

۱۹۸- مرحله‌ی لوتئال چرخه‌ی جنسی زنان از روز ۱۴ شروع می‌شود.

۱۹۹- در هفته‌ی اولی لوتئالی (۱۴ تا ۲۱)، به دلیل تحریک جسم زرد توسط LH، هورمون‌های جنسی استروژن و پروژسترون تولید می‌شوند که افزایش پروژسترون به تنهایی باعث افزایش ضخامت دیواره‌ی رحم شده و افزایش پروژسترون به همراه استروژن موجب خودتنظیمی منفی شده و ترشح FSH و LH را مهار می‌کند.

۲۰۰- غده‌ی وزیکول سمینال، یک غده‌ی برون‌ریز است و ترشحات خود را به ساختارهای لوله‌مانند خود (میزراه) می‌ریزد.

۲۰۱- غده‌های فولیکول در تخمدان و سلول‌های بینابین لوله‌های اسپرم‌ساز، جزء غده‌‌ی درون‌ریز بوده و ترشحات خود را به درون خون می‌ریزند.

۲۰۲- LH، نوعی هورمون گلیکوپروتئینی است که همراه با FSH ترشح تستوسترون را تحریک می‌کند.

۲۰۳- هورمون FSH در مردان، نقشی در تحریک ترشح تستوسترون از بیضه‌ها ندارد.

۲۰۴- در زنان و در مرحله‌ی فولیکولی چرخه‌ی تخمدانی، FSH و LH سبب رشد فولیکول و ترشح استرون از آن می‌شوند.

۲۰۶- در اواخر مرحله‌ی فولیکولی، مقادیر زیاد استروژن سبب افزایش ناگهای ترشح LH می‌شود که این افزایش نتیجه‌ی نوعی فرآیند خودتنظیمی مثبت است.

۲۰۷- افزایش ناگهانی LH، سبب کامل شدن اولین تقسیم میوزی و پاره شدن فولیکول و تخمدان و در نهایت تخمک‌گذاری می‌شود.

۲۰۸- در اوایل مرحله‌ی لوتئال، میزان پروژسترون افزایش و اندازه‌ی جسم زرد نیز افزایش می‌یابد.

۲۰۹- دیواره‌ی رحم تقریبا از اواخر مرحله‌ی فولیکولی شروع به ضخیم‌شدن می‌کند و تا اواسط هفته‌ی دوم مرحله‌ی لوتئال این ضخیم شدن ادامه دارد.

۲۱۰- هنگام تخمک‌گذاری، فولیکول پاره شده و هورمون محرک فولیکولی کاهش می‌یابد.

۲۱۱- در انتهای هفته‌ی چهارم بارداری، همه‌ی اندام‌های اصلی شروع به تشکیل شدن می‌کنند و ضربان قلب آغاز می‌شود.

۲۱۲- در انتهای چرخه‌ی قاعدگی، به دلیل تحلیل جسم زرد و توقف استروژن و پروژسترون مقدار آنها در خون کاهش و هورمون‌های هیپوفیزی افزایش می‌یابد.

۲۱۳- جسم زرد تا چند هفته پس از بارداری پروژسترون تولید می‌کند.

۲۱۴- بزرگ شدن جسم زرد در ابتدای مرحله‌ی لوتئال رخ می‌دهد که در این هنگام، هورمون‌های تخمدانی سبب ایجاد یک خودتنظیمی منفی می‌شوند.

۲۱۵- هورمون لوتئینی‌کننده در اواخر دوره‌ی فولیکولی به حداکثر خود می‌رسد.

۲۱۶- فولیکول در آخر دوره‌ی تخمک‌گذاری پاره می‌شود.

۲۱۷- در ابتدای دوره‌ی فولیکولی، استروژن مانع افزایش ترشح LH می‌شود.

۲۱۸- در دوره‌ی بارداری، چرخه‌ی فولیکولی تخمدان متوقف است.

۲۱۹- به‌طور معمول و در صورت تشکیل زیگوت و وقوع بارداری در انسان، همزمان با تشکیل جفت سه لایه‌ی رویانی تشکیل می‌شود.

۲۲۰- بلاستوسیت، درون حفره‌ی شکمی تشکیل می‌شود.

۲۲۱- پس از تخمک‌گذاری، هورمون‌های جنسی، ترشح هورمون‌های هیپوفیزی را مهار می‌کند.

۲۲۲- زمانی‌که رویان انسان ۲ میلی‌متر درازا دارد، رگ‌های خونی شروع به نمو می‌کنند.

۲۲۳- در انتهای هفته‌ی اول مرحله‌ی لوتئال انسان (اواسط مرحله‌ی لوتئال)، جسم زرد به حداکثر اندازه‌ی خود رسیده و میزان هورمون پروژسترون افزایش می‌یابد.

۲۲۴- در انسان و هنگام تخمک‌گذاری، یک تخمک نابالغ و ۳ عدد گویچه‌ی قطبی که هر کدام ۲۳ کروموزوم ۲ کروماتیدی دارند، از فولیکول رها می‌شود.

۲۲۵- تولید هورمون در فولیکول تخمدان انسان در شبکه‌ی آندوپلاسمی صاف صورت می‌گیرد.

۲۲۶- اثر افزایش هورمون استروژن بر میزان ترشح LH در مرحله‌ی فولیکولی مثالی از خودتنظیمی مثبت است.

۲۲۷- پژواک امواج صوتی به تصویر ویدئویی تبدیل می‌شود- در سونوگرافی، بیشتر ناهنجاری‌های جنین قابل هستند نه همه‌ی آنها- با سونوگرافی، در هفته‌ی هفتم معمولا حرکات قلب قابل تشخیص است)

۲۲۸- محل تولید LH (هیپوفیز پیشین) و محل تولید پروژسترون (جسم زرد) است.

۲۲۹- اندام هدف هورمون استروژن (جدار رحم) و اندام‌ هدف هورمون FSH (لوله‌های اسپرم‌ساز) است.

۲۳۰- بیضه‌ها از هنگام بلوغ تا پایان عمر اسپرم تولید می‌کنند.

۲۳۱- برخی از سلول‌های دیواره‌های لوله‌های اسپرم‌ساز، توانایی انجام میوز را دارند نه همه‌ی آن‌ها.

۲۳۲- غده‌ی پروستات، زیر مثانه قرار دارد و مایع قلیایی ترشح می‌کند که به خنثی کردن مواد اسیدی موجود در مسیر رسیدن اسپرم به گامت ماده کمک می‌کند.

۲۳۳- کامل‌ترین نمونه‌ی رشد و نمو داخلی جنین، در پستانداران جفت‌دار (انسان و اغل پستانداران) است.

۲۳۴- در بندناف، یک سیاهرگ و دو سرخرگ وجود دارد.

۲۳۵- خون روشن، از طریق سیاهرگ بندناف به جنین و خون تیره توسط سرخرگ بندناف به مادر بازمی‌گردد.

۲۳۶- رشد جنین در داخل تخم و درون بدن مادر را زنده‌زایی می‌گویند.

۲۳۷- پرده‌ای که در محل جفت بین خون مادر و جنین قرار دارد، پرده‌ی کوریون است.

۲۳۸- در صورت انجام عمل لقاح، جسم زرد باقی می‌ماند و هورمون ترشح می‌کند.

۲۳۹- در فرآیند تولید تخمک (تخمک‌زایی)، دومین گویچه‌‌ی قطبی در پایان میوز II و بلافاصله پس از تلوفاز II حاصل می‌شود.

۲۴۰- تخمک‌گذاری تحت کنترل هورمون LH و FSH است و استروژن و پروژسترون نقش مستقیمی در این پدیده نداشته و فقط با نقش خودتنظیمی منفی در کنترل این پدیده دخالت دارند.

۲۴۱- نخستین گویچه‌های قطبی، همراه با تخمک نابالغ و در پایان تقسیم اول میوز حاصل می‌شوند.

۲۴۲- مسیر حرکت اسپرم‌ها در انسان از بیضه تا مجرای خروج ادرار را به خاطر داشته باشید: (اپیدیدیم- مجرای اسپرم‌بر- پروستات)

۲۴۳- به یاد داشته باشید که اسپرم‌ها از غده‌ی وزیکول سمینال عبور نمی‌کند.

۲۴۴- در بندناف انسان، سرخرگ‌ها و سیاهرگ‌ها از نظر خون تیره و روشن، شبیه گردش کوچک خون هستند.

۲۴۵- در روز ۱۴ دوره‌ی جنسی افزایش ناگهانی LH سبب پاره‌شدن فولیکول و آزادسازی تخمک می‌شود.

۲۴۶- پستانداران تخم‌گذاری چون پلاتی‌پوس، فاقد رحم هستند.

۲۴۷- در پایان هر دوره‌ی جنسی در زنان، کاهش استروژن و پروژسترون موجب ریزش دیواره‌ی داخلی رحم می‌شود.

۲۴۸- مواد قندی جهت تولید انرژی اسپرم‌ها، توسط غده‌ی وزیکول سمینال تأمین می‌شود.

۲۴۹- هورمون‌های تخمدان (استروژن و پروژسترون) و هورمون‌های هیپوفیز (FSH و LH) است.

۲۵۰- به‌طور معمول و در مردان بالغ، اسپرم هرگز وارد وزیکول سمینال نمی‌شود.

۲۵۱- وضعیت دیواره‌ی رحم، در نیمه‌ی اول دوره‌ی جنسی زنان، به‌طور عمده توسط استروژن که از فولیکول ترشح می‌شود، کنترل می‌گردد.

۲۵۲- رحم ابتدایی در پستانداران زنده‌زا و کیسه‌داری مانند اپاسوم وجود دارد.

۲۵۳- محل قراگیری غده‌ی وزیکول سمینال پشت مثانه است.

۲۵۴- هنگام تخمک‌گذاری، هورمون استروژن تخمدان بیشتر از پروژسترون است.

۲۵۵- هورمون‌های محرک فولیکولی و لوتئینی‌کننده از هیپوفیز ترشح می‌شوند.

۲۵۶- در چرخه‌جنسی زنان، تخمدان قبل از تخمک‌گذاری، استروژن ترشح می‌کند.

۲۵۷- پروژسترون، اساسا در مرحله‌ی لوتئال ترشح می‌شود و قبل از آن کمترین مقدار را دارد.

۲۵۸- در انسان به‌طور معمول لقاح و شروع تقسیمات سلول تخم انسان در لوله‌ی فالوپ صورت می‌گیرد.

۲۵۹- گرگرفتگی هنگام یائسگی، ناشی از کاهش هورمون استروژن است.

۲۶۰- سلول‌های خونی مانند گلبول قرمز، به‌طور معمول از جفت انسان عبور نمی‌کنند.

۲۶۱- پروستات غده‌ای برون‌ریز است و در ترشح مایع اطراف اسپرم‌ها نقش دارد.

۲۶۲- (جسم زرد- فولیکول رسیده و تیموس) غده‌ی درون‌ریز بوده و هورمون ترشح می‌کنند.

۲۶۳- تقسیم میوز در تخمدان‌های زنان از دروه‌ی جنینی آغاز می‌گردد.

۲۶۴- استروژن یک هورمون استروئیدی است و ساختار همه‌ی استروئیدها یکسان و شبیه مولکول کلسترول است.

۲۶۵- در انسان لایه‌ی زاینده‌ی هر تخمدان در دوران جنینی فعال است.

۲۶۶- ماهیچه‌های لوله‌ی فالوپ، صاف هستند.

۲۶۷- فولیکول در حال رشد، استروژن ترشح می‌کند که بر خود فولیکول نیز اثر می‌کند.

۲۶۸- ضخامت دیواره‌ی رحم در دوره‌ی لوتئال به بیش‌ترین مقدار خود می‌رسد.

۲۶۹- ترشح استروژن در دوره‌ی فولیکولی، به بیشترین مقدار خود می‌رسد.

۲۷۰- در هفته‌ی دوم دوره‌ی جنسی زنان، FSH و LH با تأثیر بر سلول‌های فولیکولی سبب ترشح استروژن می‌شوند.

۲۷۱- در مرحله‌ی فولیکولی تخمدان انسان، پاسخ هیپوفیز پیشین در مقابل افزایش زیاد استروژن، افزایش ترشح LH است.

۲۷۲- برای جلوگیری از فعال شدن فولیکول‌های جدید در مرحله‌ی لوتئال میزان LH و FSH کاهش می‌یابد.

۲۷۳- در انسان افزایش ضخامت و حفظ دیواره‌ی رحم پس از تخمک‌گذاری به‌طور مستقیم برعهده‌ی استروژن و پروسترون است.

۲۷۴- پلاتی‌پوس پستانداری تخم‌گذار، اپاسوم پستانداری کیسه‌دار و گوزن پستانداری جفت‌دار است.

۲۷۵- اپاسوم، رحم ابتدایی دارد و لقاح داخلی دارد ولی جفت تشکیل نمی‌دهد.

۲۷۶- بلوغ نهایی اسپرم‌ها در مجرای اپیدیدیم صورت می‌گیرد.

۲۷۷- ATP لازم برای حرکت اسپرم به‌وسیله‌ی بخش میانی تأمین می‌شود.

۲۷۸- به‌طور معمول لانه‌گزینی جنین انسان حدود ۲۱ روز پس از شروع دوره‌ی جنسی آغاز می‌شود.

۲۷۹- در تشکیل جفت، کوریون و جداره‌ی رحم شرکت دارند.

۲۸۰- دلفین برای تکامل جنین خود، شیوه‌ی تکامل‌یافته‌تری دارد.

۲۸۱- با خوردن قرص ضد بارداری در واقع از تولید تخمک جلوگیری می‌شود.

۲۸۲- اسپرم‌زایی در انسان، با شروع بلوغ به‌طور مداوم ادامه یافته ولی سرعت آن به‌تدریج کم‌ می‌شود.

۲۸۳- غده‌ی پروستات، در ابتدای مجرای ادراری قرار دارد.

۲۸۴- ترشحات اپی‌دیدیم، باعث بلوغ اسپرم‌ها می‌شود.

۲۸۵- در ابتدای لوله‌ی رحم، تخمک انسان مناسب‌ترین شرایط را برای لقاح دارد.

۲۸۶- با تخریب جداره‌ی رحم، در واقع دوره‌ی جنسی در زنان آغاز می‌شود.

۲۸۷- آنزیم‌های بخش وزیکول، باعث حل شدن پرده‌ی اطراف تخمک در هنگام لقاح می‌شود.

۲۸۸- تستوسترون با تأثیر بر روی هیپوتولاموس، تولید هورمون LH را کنترل می‌کند.

۲۸۹- هورمون LH، سبب افزایش رشد فولیکولی و ترشح استروژن می‌شود.

۲۹۰- در طول دوره‌ی جنسی، مقدار پروژسترون در نیمه‌ی اول کم در نیمه‌ی دوم زیاد است.

قسمتی از تدریس استاد در این محصول:

اگر فیلم بالا را به صورت آنلاین نمی توانید نگاه کنید نرم افزار adobe flash را از اینجا دانلود و بر روی کامپیوترتان نصب نمایید تا از این به بعد فیلم ها را به صورت آنلاین تماشا کنید

و یا اگر می خواهید این فیلم آموزشی را دانلود کنید و همیشه آن را بر روی کامپیوترتان داشته باشید اینجا کلیک نمایید.

برای تسلط بیشتر روی مباحث زیست به شما عزیزان فیلم های آموزشی زیر را توصیه می کنیم:

‌تولیدمثل در جانوران

‌تولیدمثل در جانوران

‌تولیدمثل و رشد و نمو در جانوران

انواع لقاح عبارتند از

۱- لقاح داخلی

۲- لقاح خارجی

لقاح خارجی: در این نوع لقاح سلول‌ها‌ی جنسی در خارج از بدن جانور با هم ادغام می‌شوند. این لقاح در بسیاری از بی‌‌مهرگان آبزی، ماهی‌ها و دوزیستان وجود دارد.

در این نوع لقاح:

۱- تعداد سلول‌ها‌ی جنسی که آزاد می‌شود باید بسیار زیاد باشد تا احتمال برخورد و لقاح زیادتر شود.

۲- آزادسازی سلول‌ها‌ی جنسی باید همزمان صورت گیرد تا هم احتمال لقاح افزایش یابد هم سن تخمک که خیلی مهم است زیاد نشود. برای آزادسازی همزمان معمولا طول شبانه روز موثر است.

۳- تخمک‌ها در این جانوران دیواره‌ی چسبناک ژله‌ای و محکمی‌ دارد تا هم اسپرم‌ها به آن بچسبند و هم تخمک و سپس جنین محافظت شوند.

لقاح داخلی

۱- در این نوع لقاح گامت نر وارد دستگاه تولیدمثلی جانور ماده شده و در آنجا با گامت ماده لقاح می‌یابد.

۲- در این جانوران، تغذیه و حفاظت جنین بر عهده‌ی جنس ماده است.

۳- این نوع لقاح در جانوران خشک‌زی و برخی جانوران آبزی مثل سخت‌پوستان دریایی و یک نوع کوسه انجام می‌شود.

۴- این نوع لقاح نیازمند ‌اندام‌ها‌ی تخصص یافته است مثل آلت‌ها‌ی تناسلی، محل‌هایی جهت ذخیره و نگهداری اسپرم و مکانی مناسب و مساعد برای نگهداری جنین.

تخم خزندگان پوسته‌ی حفاظتی ضخیمی‌دارد. تخم پرندگان دارای پوسته‌ی آهکی ضخیم است و پرندگان پس از تخم‌گذاری بر روی تخم‌ها می‌نشینند. پلاتی‌پوس پستاندار تخم‌گذاری است که مدت کوتاهی روی تخم‌ها می‌نشیند و پس از تولد جنین از غده‌ها‌ی شیری ابتدایی که در سینه دارد به نوزاد خود شیر می‌دهد.

پستانداران کیسه دار مانند کانگورو و اپاسوم، به خاطر داشتن رحم ناقص، نوزاد را نارس به دنیا می‌آورند، سپس نوزاد درون کیسه‌ی روی شکم مادر قرار می‌گیرد و از غدد شیری موجود در آن تغذیه می‌کند تا کامل شود.

تولیدمثل جنسی پستانداران جفت‌دار، کامل‌ترین نوع تولیدمثل جنسی است. این گروه رحم کاملی دارند و جنین از طریق جفت در رحم تغذیه می‌شود و نوزاد رسیده پس از تولد از شیر مادر تغذیه می‌کند.

پس از لقاح (تخم و جنین)

تغذیه‌ی جنینی تا چند روز پس از تشکیل سلول تخم بر عهده‌ی ‌اندوخته‌ی غذایی تخمک است. این‌ اندوخته‌ی غذایی، مخلوطی از چربی و پروتئین است و مقدار آن بسته به‌اندازه‌ی تخمک است. این ‌اندوخته‌ی غذایی در پرندگان بسیار زیاد و در پستانداران بسیار کم است. خزندگان و پرندگان پس از لقاح تخم‌گذاری می‌کنند.

وظایف دستگاه تولیدمثلی مرد عبارتند از:

تولید سلول‌ها‌ی جنسی نر (اسپرم)، ایجاد محیط مناسب برای نگهداری اسپرم‌ها، انتقال اسپرم‌ها به خارج از بدن، تولید هورمون جنسی مردانه (تستوسترون)، تولید اسپرم و هورمون جنسی نر بر عهده‌ی بیضه‌ها است. بیضه‌ها در دوره‌ی جنینی درون حفره‌ی شکم تشکیل می‌شوند و کمی‌ قبل از تولد وارد کیسه‌ی بیضه می‌شوند. دمای داخل کیسه بیضه ۳ درجه سانتی‌گراد پائین‌تر از دمای بدن است که برای اسپرم‌سازی مناسب است. بیضه‌ها از بلوغ تا پایان عمر، اسپرم تولید می‌کنند که این کار توسط لوله‌ها‌ی اسپرم‌ساز در بیضه‌ها صورت می‌گیرد.

سر راه خروج اسپرم ۳ غده‌ی برون ریز وجود دارند که عبارتند از:

۱- غده‌ی وزیکول سمینال، بین مثانه و راست روده، مواد قندی تولید می‌کند.

۲- پروستات، زیر مثانه، مایعی قلیایی دارد.

۳- پیازی- میزراهی، ترشحات قلیایی دارند.

ترشحات این غدد باعث:

۱- تغذیه‌ی اسپرم‌ها می‌شود.

۲- به حرکت اسپرم‌ها کمک می‌کند.

در هنگام خروج اسپرم، ماهیچه‌ها‌ی صاف اطراف میزراه منقبض شده و اسپرم را به جلو می‌رانند. اگر تعداد اسپرم‌ها از بیست میلیون در هر میلی لیتر کمتر باشد، فرد مورد نظر عقیم خواهد بود.

تست۱: در طور معمول، در مردان بالغ، . . .

۱) تستوسترون تولید اسپرم را در اپی دیدیم تحریک می‌کند.

۲) اپی‌دیدیم دارای اسپرم‌های با قابلیت‌های حرکتی متفاوت است.

۳) همه‌ی سلول‌های دیواره‌ی لوله‌های اسپرم‌ساز، توانایی انجام میوز را دارند.

۴) ترشحات پروستات به خنثی کردن محیط قلیایی مسیر حرکت اسپرم‌ها کمک می‌کند.

تست۲: ترشحات وزیکول سمینال، . . .

۱) بلوغ و تحرکات اسپرم‌ها را سبب می‌شود.

۲) به همراه تستوسترون، تولید اسپرم را تحریک می‌کند.

۳) انرژی لازم برای تحرک اسپرم‌ها را فراهم می‌کند.

۴) محیط اسیدی مسیر حرکت اسپرم‌ها را خنثی می‌‌کند.

 

تست۳: در انسان، محل قرار گرفتن کدام، نادرست بیان شده است؟

۱) مخچه پشت ساقه‌ی مغز

۲) پروستات بین مثانه و راست روده

۳) گلومرول داخل کپسول بومن

۴) ماهیچه‌ی خیاطه در جلوی ران

وظایف دستگاه تولیدمثلی زن عبارتند از:

تولید گامت ماده؛ حفاظت و تغدیه‌ی جنین

دو تخمدان تخم مرغی شکل، در حفره‌ی شکمی ‌پس از بلوغ هر ۲۸ روز یک گامت ماده تولید می‌کنند. تخمدان‌ها هنگام تولید مجموعاً حدود ۲ میلیون گامت نابالغ دارند که در مرحله‌ی پروفاز میوز ۱ متوقف هستند. پس از بلوغ هر ۲۸ روز یکی از آن‌ها تقسیم را کامل کرده و تبدیل به گامت ماده می‌شد.

در طول زندگی یک زن تنها ۳۰۰ تا ۴۰۰ گامت بالغ تولید می‌شود. گامت ماده‌ی بالغ، اووم یا تخمک نامیده می‌شود. ساختار دستگاه تولیدمثلی زن شامل سه بخش است:

۱- تخمدان‌ها

۲- لوله‌ها‌ی فالوپ

۳- رحم

تخمک پس از آزاد شدن، توسط ماهیچه‌ها‌ی صاف دیواره‌ی لوله‌ی فالوپ به سمت رحم حرکت داده می‌شود. عبور تخمک از لوله‌ی فالوپ معمولاً ۳ تا ۴ روز طول می‌کشد. اگر تخمک پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از آزاد شدن لقاح نیابد، توانایی لقاح خود را از دست می‌دهد و از بین می‌رود. رحم ‌اندامی ‌ماهیچه‌ای و تو خالی و (در حالت غیر بارداری) به‌اندازه‌ی یک مشت بسته است.

فـولیکـول

عبارت است از تعدادی سلول سوماتیک (پیکری) که یک گامت نابالغ را احاطه کرده و تغذیه می‌کنند.

انتهای چرخه‌ی قاعدگی با انتهای مرحله‌ی لوتئال همزمان است.

تست۱: تخمک انسان در چه ناحیه‌ای، مناسب‌ترین شرایط را برای لقاح دارد؟

۱) انتهای لوله رحم

۲) ابتدای لوله رحم

۳) پس از جایگزینی مناسب در جدار رحم

۴) تا چند ساعت پس از رسیدن به رحم

تست۲: به طور معمول، در چرخه‌ی جنسی یک فرد سالم، هم‌زمان با . . . بر مقدار تولید . . . افزوده شده و از میزان تولید استروژن کاسته می‌شود.

۱) شروع ضخیم شدن دیواره‌ی رحم- هورمون محرک فولیکولی

۲) شروع رشد فولیکول‌ها- هورمون آزاد کننده

۳) شروع رشد جسم زرد- هورمون لوتئینی کننده

۴) آزاد شدن تخمک از تخمدان- پروژسترون

تست۳: به طور معمول، در انتهای هفته‌ی اول مرحله‌ی لوتئال انسان، در . . .

۱) رحم، فرآیند ضخیم شدن دیواره متوقف می‌شود

۲) تخمدان، فعالیت ترشحی جسم زرد کاهش می‌یابد.

۳) خون، مقدار هورمون پروژسترون افزایش می‌یابد.

۴) هیپوفیز پیشین هورمون LH به مقدار بیشتری ساخته می‌شود.

قسمتی از تدریس استاد در این محصول:

اگر فیلم بالا را به صورت آنلاین نمی توانید نگاه کنید نرم افزار adobe flash را از اینجا دانلود و بر روی کامپیوترتان نصب نمایید تا از این به بعد فیلم ها را به صورت آنلاین تماشا کنید

و یا اگر می خواهید این فیلم آموزشی را دانلود کنید و همیشه آن را بر روی کامپیوترتان داشته باشید اینجا کلیک نمایید.

 

برای تسلط بیشتر روی مباحث زیست به شما عزیزان فیلم های آموزشی زیر را توصیه می کنیم:

انواع RNA

انواع RNA

اسید ریبونوکلئیک یا RNA (به انگلیسی: Ribonucleic acid) همراه با دی‌ان‌آ و پروتئینها، سه مولکول درشت اصلی می‌باشد که برای همهٔ گونه‌های شناخته شدهٔ زیستی، ضروری است. دی‌ان‌آ هم مانند آران‌ای زنجیرهٔ درازی می‌باشد که دارای اجزای سازنده‌ای به نام نوکلئوتیدها می‌باشد. هر نوکلئوتید دارای یک نوکلئوباز است که گاهی به آن باز نیتروژنی هم می‌گویند، چیدمان نوکلئوتیدهای یک ژن در دی‌ان‌آ در فرایند رونویسی به آران‌ای پیام‌رسان داده می‌شود، آران‌ای پیام‌رسان به رناتنها (ریبوزوم) می‌رود و در آنجا در فرایند رمزخوانی به پیدایش فراورده‌های ژنی می‌انجامد. برخی ویروس‌ها، از آران‌ای بجای دی‌ان‌آ به عنوان ماده ژنتیکی‌شان استفاده می‌کنند. همه اندامگانها از آران‌ای پیام‌رسان برای جابجایی داده‌های ژنتیکی استفاده می‌کنند که به ساخت پروتئین‌ها می‌انجامد.

 

ساختمان

ساختار شیمیایی RNA به ساختار شیمیایی DNA بسیار شبیه است، با دو تفاوت؛ یکی این که RNA دارای قند ریبوز است در حالی که DNA دارای قند کمی متفاوت تر به نام دئوکسی‌ریبوز است (گونه‌ای از ریبوز که یک اتم اکسیژن در آن کم است)، و دوم این که RNA دارای نوکلئوباز اوراسیل است در حالی که به جای آن DNA دارای تیمین است (یوراسیل و تیمین، خواص جفت شدن بازی مشابهی دارند). برخلاف DNA بیشتر مولکول‌های RNA تک‌رشته‌ای هستند. مولکول‌های تک‌رشته‌ای RNA ساختارهای سه بعدی بسیار پیچیده‌ای را دارند، زیرا آنها مانند DNA دارای زنجیرهٔ دو رشته‌ای نیستند. RNA درون یاخته‌های زنده توسط آران‌ای-پلی‌مرازها ساخته می‌شوند، این [آنزیم]‌ها در رونویسی از روی یک الگوی RNA یا DNA به یک رشته آران‌ای تازه کارایی دارند.

مقایسه RNA با DNA

RNA و DNA هر دو اسید نوکلئیک هستند، اما در سه چیز تفاوت دارند؛ نخست این که برخلاف DNA که دو رشته‌ای است، RNA یک مولکول تک‌رشته‌ای است و زنجیرهٔ بسیار کوتاه تری از نوکلئوتیدها را دارد. دوم این که در حالی که DNA دارای قند دئوکسی‌ریبوز می‌باشد، RNA دارای ریبوز است (در دئوکسی‌ریبوز هیچ گروه هیدروکسیلی به حلقه پنتوزی در جایگاه ۲ پیوند ندارد). این گروه‌های هیدروکسیلی، پایداری RNA را کمتر از پایداری DNA می‌سازند زیرا داشتن گروه هیدروکسیل ریبوز را برای واکنش آبکافت آماده‌تر می‌سازد. سوم این که برخلاف DNA در RNA، باز تکمیل‌کنندهٔ آدنین، تیمین نیست بلکه اوراسیل می‌باشد که شکل متیلی‌نشده‌ای از تیمین می‌باشد. بیشتر RNAهای کارا از دیدگاه زیستی که شامل RNA کوچک هسته‌ای، RNA رناتنی، RNA جابجایی، RNA پیام‌رسان و دیگر RNAهای بی‌رمز، گه گاه دارای چیدمان‌های خود تکمیل‌کننده‌ای هستند که به بخش‌هایی از RNA این اجازه را می‌دهند که با خودش جفت شده و تا بخورد و مارپیچ‌های دوتایی را پدیدآورند (همانند DNA). برخلاف DNA، ساختار آنها دارای مارپیچ‌های دوتایی دراز نیستند اما در جای جای آنها گروه‌هایی از مارپیچ‌های کوتاه دیده می‌شود.

ساخته‌شدن آران‌ای

آران‌ای از روی یکی از رشته‌های دی‌ان‌ای در هستهٔ یاخته‌های هوهستهای و یا بخش نوکلئوتیدی پیش‌هسته‌ها با کمک زیمایه‌های آران‌ای-پلی‌مراز ۱ (ژن‌های آران‌ای رناتنی) و آران‌ای-پلی‌مراز ۲ (ژن‌های آران‌ای پیام‌رسان) و آران‌ای-پلی‌مراز ۳ (ژن‌های آران‌ای جابجایی) در هوهسته‌ها و گونه‌ای زیمایهٔ آران‌ای-پلی‌مراز در یاخته‌های هوهسته رونویسی می‌شود.

واکنشهای فرآوری آنها را زیمایه‌ای بنام آران‌ای-پلی‌مراز، که از دی‌ان‌آ به عنوان الگوی خود بهره می‌برد، آسان می‌شود، فرایند فرآوری آنها به رونویسی مشهور است. آغاز رونویسی با پیوند یک زیمایه به چیدمان برانگیزنده، که به طور معمول در بالادست ژن جای دارد، آغاز می‌شود. زنجیرهٔ مارپیچ دوتایی دی‌ان‌آ، به کمک زیمایهٔ هلیکاز باز می‌شود. این زیمایه در درازای رشتهٔ الگو از سمت ‘۳ آن به ‘۵ آن پیش می‌رود و یک مولکول آران‌ای مکمل را می‌سازد که این آران‌ای از آنجایی که وارونهٔ رشتهٔ الگو می‌باشد از سمت ‘۵ آن به ‘۳ آن ساخته می‌شود. در ساخت آران‌ای، چیدمان دی‌ان‌آ پایان ساخت آران‌ای را هم نشان خواهد داد. آران‌ای‌ها پس از رونویسی، به کمک زیمایه‌های دیگری فرآوری می‌شوند و سرانجام آران‌ایی را پدیدمی‌آورند که در ساخت پروتئین در فرایند رمزخوانی بکار برده می‌شوند. برای نمونه، در هوهسته‌ها یک دُم چندآدنینی در فرایند چندآدنینی‌شدن و در فرایندی دیگر یک کلاهک ‘۵ به آنها افزوده می‌شوند. در یکی دیگر از بخشهای این فرآوری، میانه‌ها به کمک زیمایهٔ پیرایشگر در فرایند پیرایش برداشته می‌شوند.

شماری آران‌ای-پلی‌مراز نیز هستند که کارکردشان وابسته به آران‌ای می‌باشد و از یک آران‌ای بعنوان الگویشان برای ساخت یک رشتهٔ آران‌ای تازه بهره می‌برند. برای نمونه، برخی آران‌ای‌های ویروسی، مانند ویروس فلج اطفال، این گونه زیمایه را برای رونویسی ژن‌هایشان بکار می‌برند.

ساختار

هر نوکلئوتید در آران‌ای دارای یک قند ریبوز با کربن‌های شماره‌گذاری‌شده از ۱ تا ۵ است. یکی از بازهای آدنین، گوانین، سیتوزین، یا اوراسیل به کربن شمارهٔ ۱ پیوند می‌خورد. به آدنین و گوانین، خانوادهٔ پورین‌ها (دوحلقه‌ای‌ها) گفته می‌شود و به سیتوزین و اوراسیل، خانوادهٔ پیریمیدین‌ها (تک‌حلقه‌ای‌ها) گفته می‌شود. گروه‌های فسفات دارای یک بار منفی هستند که با پیوند به آران‌ای، آن را یک مولکول باردار می‌سازند. بازها ممکن است پیوندهای هیدروژنی میان سیتوزین با گوانین، آدنین با اوراسیل، و گوانین با اوراسیل را تشکیل دهند. به هر حال برهمکنش‌های دیگری هم امکان‌پذیر می‌باشد، برای نمونه، پیوند یک گروه از بازهای آدنینی به همدیگر در یک برآمدگی یا تترالوپ GNRA که یک جفت باز گوانین–آدنینی دارد. ویژگی ساختاری مهم آران‌ای که آن را از دی‌ان‌آ جدا می‌سازد، داشتن یک گروه هیدروکسیل در کربن شمارهٔ ۲ قند ریبوز است. بودن این گروه به این می‌انجامد که در شکل هندسی زنجیرهٔ مارپیچی آن با دی‌ان‌آ تفاوت پیدا کند. دومین نتیجه پیامد داشتن این گروه هیدروکسیل در کربن ۲، در نواحی انعطاف‌پذیری شکلی (تطبیقی) از یک مولکول آران‌ای است (که در تشکیل یک مارپیچ دوتایی درگیر نیست)، آران‌ای تنها با چهار باز توصیف می‌شود که عبارتند از آدنین، سیتوزین، گوانین، و اوراسیل، در آران‌ای ریبوزومی، بسیاری از اصلاحات پس از رونویسی، در نواحی بسیار عملکردی اتفاق می‌افتد، از جمله مرکز پپتیدیل ترانسفراز و زیرواحد رابط، که نشان‌دهندهٔ این است که آن‌ها برای عملکرد عادی، مهم هستند. شکل عملکردی مولکول‌های تک‌رشته‌ای آران‌ای، کاملاً مانند پروتئین‌ها، به یک ساختار سوم ویژه‌ای نیاز دارد. چارچوب (داربست) این ساختار توسط عناصر ساختاری دوم تولید می‌شود که همان پیوندهای هیدروژنی درون‌مولکولی هستند. این ساختار دوم به پدید آمدن چندین نمایهٔ قابل شناسایی مانند حلقه‌های سنجاق سری، شکم‌خوردگی‌ها، و حلقه‌های درونی می‌انجامد. از آنجایی که آران‌ای باردار است، یون‌های فلزی از جمله Mg2+ برای پایاسازی بسیاری از ساختارهای دوم و سوم مورد نیاز هستند.

گونه‌های آران‌ای

آران‌ای پیام‌رسان، آران‌ایی است که داده‌ها را از DNA به رناتن، جایگاه ساخت پروتئین و رمزخوانی در یاخته، می‌برد. چیدمان آران‌ای پیام‌رسان، چیدمان اسید آمینهٔ پروتئینی که ساخته می‌شود را تعیین می‌کند.

بسیاری از آران‌ای‌ها به پروتئین فرآوری نمی‌شوند. بسیاری از آران‌ای‌ها در رمزگردانی به پروتئین فراورده نمی‌شوند. به این آران‌ای‌ها، آران‌ای‌های بی‌رمز می‌گویند که می‌توانند، برجسته‌ترین نمونهٔ آران‌ای بی‌رمز آران‌ای‌های جابجایی و آران‌ای رناتنی هستند که هر دوی آنها در فرایند رمزخوانی دارای کارکرد می‌باشند.

آران‌ای‌های ویژه‌ای می‌توانند واکنشهای شیمیایی، مانند بریدن و بستن دیگر مولکول‌های آران‌ای، را انجام دهند و تشکیل پیوند پپتیدی را در رناتنها آسان کنند، این آران‌ای‌ها به آران‌ای‌های رناتنی مشهورند.

در فرایند رمزخوانی آران‌ای پیام‌رسان داده‌های مورد نیاز در چیدمان اسیدهای آمینهٔ یک پروتئین را به رناتنها؛ کارخانه‌های ساخت پروتئین در یاخته، می‌برند. این به گونه‌ای کد می‌شود که هر سه نوکلئوتید (یک کدون) مطابق با یک اسید آمینه است. در سلول‌های یوکاریوتی، همینکه mRNA پیش ساز(pre mRNA) از DNA رونویسی شد، به mRNA بالغ پردازش (اصلاح) می‌شود. این فرایند، اینترون‌های (بخش‌های کد نشونده pre mRNA) آن را جدا می‌کند. mRNAهای سپس از هسته به سیتوپلاسم صادر می‌شود، جائیکه آن به ریبوزوم متصل می‌شود و به شکل پروتئین متناظرش به کمک tRNA، ترجمه می‌شود. در سلول‌های پروکاریوتی که هسته و اجزای سیتوپلاسمی ندارند، mRNA می‌تواند به ریبوزوم‌ها متصل شود در حالیکه آن از DNA رونوشت برداری (رونویسی) می‌شود. بعد از مقدار خاصی از زمان، پیام به نوکلئوتیدهای مولفه خودش با یاری ریبونوکلئازها تجزیه می‌شود. RNA ناقل(tRNA)، یک زنجیره آران‌ای کوچک با حدود ۸۰ نوکلئوتید است که یک اسید آمینه خاص را به زنجیره پلی پپتیدی در حال رشد در محل ریبوزومی سنتز پروتئین در طی ترجمه، منتقل می‌کند. این‌ها محل‌هایی برای اتصال اسید آمینه و یک ناحیه آنتی کدون برای تشخیص کدون دارد که به یک توالی خاص بر روی زنجیره آران‌ای پیام‌رسان از طریق پیوند هیدروژنی متصل می‌شود.

آران‌ای رناتنی: جزء کاتالتیک ریبوزوم‌ها می‌باشند. ریبوزوم‌های یوکاریوتی حاوی ۴ مولکول rRNA مختلف می‌باشند: rRNAهای ۱۸S, 5.8S, 28S و ۵S. سه عدد از مولکول هایrRNA در هسته سنتز می‌شوند و دیگری در جای دیگر سنتز می‌شود. در سیتوپلاسم، RNA ریبوزومی و پروتئین برای تشکیل یک نوکلئوپروتئین که ریبوزوم نامیده می‌شود، ترکیب می‌شوند. ریبوزوم به mRNA متصل می‌شود و سنتز پروتئین را عملی (اجرا) می‌کند. چندین ریبوزوم ممکن است به یک mRNA منفرد در هر زمانی متصل شوند. rRNA بی‌نهایت فراوان است و ۸۰٪ از ۱۰ mg/ml RNA یافت شده در یک سیتوپلاسم یوکاریوت نمونه‌ای را تشکیل می‌دهد. RNA پیامبر-ناقل (tmRNA) در بسیاری از باکتری‌ها و پلاستیدها یافت می‌شود. این، پروتئین‌های کد شده توسط RNA پیامبر (m RNA) را نشان دار می‌کند که فاقد کدونهای توقف برای تجزیه هستند و ریبوزوم را از ماندن (قصور)، بازمی‌دارد (جلوگیری می‌کند). RNAهای تنظیمی: چندین نوع از RNA می‌تواند بیان ژن را توسط مکمل یکدیگر بودن (متمم بودن) برای یک بخش mRNAیا یک DNی ژن، فروتنظیم کند. (فروتنظیمی یا DN فرایندی است که بوسیله آن، یک سلول؛ کمیت یک جزء سلولی مانند پروتئین یا RNA را در پاسخ به یک متغیر خارجی کاهش می‌دهد. افزایش یک جزء سلولی، فراتنظیمی نامیده می‌شود). RNAهای کوچک (miRNA): با ۲۱تا ۲۲ نوکلئوتید در یوکاریوت‌ها یافت می‌شود و از طریق مداخله RNA(RNAi) عمل می‌کنند، جاییکه یک کمپلکس مؤثر از miRNA و آنزیم‌ها می‌توانند mRNA را به miRNA که متمم است بشکند، mRNA را از ترجمه شدن ممانعت کند، یا تجزیه آن را تسریع کند. در حالیکه RNAهای مداخله‌ای کوچک (siRNA; 20-25 nt)، غالباً توسط تجزیه (شکستن) RNA ویروسی تولید می‌شوند، همچنین منابع درون زادی نیز از siRNAها وجود دارد. siRNAها از طریق مداخله RNA در یک روش مشابه با miRNA عمل می‌کنند. بعضی از siRNAها و miRNAها می‌توانند ژن‌هایی را که آن‌ها نشان دار می‌کنند، متیله شوند که بدان وسیله، رونویسی این ژن‌ها را کاهش یا افزایش می‌دهد. جانوران، RNAهای برهمکنش دهنده Piwi(piRNA; 29-30 nt) دارند که درسلول‌های جنینی فعال هستند و تصور می‌شوند که یک دفاعی در برابر ترانسپوزون‌ها باشند و یک نقش در گامتوژنز ایفا کنند. بسیاری از پروکاریوت‌ها، RNAهای CRISPR، یک سیستم تنظیمی مشابه باRNAi، دارند. RNAهای آنتی سنس بسیار گسترده و وسیع هستند، اکثراً یک ژن را فروتنظیم می‌کنند، اما تعدادی نیز فعال کننده رونویسی هستند. یک روشی که RNA آنتی سنس می‌تواند عمل کند، از طریق اتصال به یک mRNA، تشکیل یک RNA دورشته‌ای می‌باشد که بطور آنزیمی تجزیه می‌شود. RNAهای غیر کدکننده طویل بسیاری وجود دارد که ژن‌ها را در یوکاریوت‌ها تنظیم می‌کند، یکی ازاین RNAها،xist است که یک کروموزوم x را در پستانداران ماده می‌پوشاند و آن را غیرفعال می‌کند. یک mRNA ممکن است حاوی اجزای تنظیمی به خودی خودش باشد، از جمله riboswitcheها، در ناحیه ترجمه نشونده ۵’ یا ناحیه ترجمه نشونده ۳’. این عناصر تنظیمی سیس، فعالیت آن mRNA را تنظیم می‌کنند. ناحیه‌های ترجمه نشونده همچنین ممکن است حاوی عناصری باشند که دیگر ژن را تنظیم می‌کنند.

پردازش آران‌ای

RNAهای بسیاری در اصلاح RNAهای دیگر درگیر هستند. اینترون‌ها از pre-mRNA بوسیله spliceosomeها پردازش می‌شوند که حاوی چندین RNA کوچک هسته‌ای (snRNA) هستند. یا اینترون‌ها می‌توانند ریبوزیم‌هایی شوند که توسط خودشان پردازش می‌شوند. RNA می‌تواند همچنین توسط نگه داشتن نوکلئوتیدهای اصلاح شده اش برای نوکلئوتیدهای به غیر از A, C, G و U، تغییر یابد. دریوکاریوت‌ها، اصلاحات نوکلئوتیدهای RNAعموماً توسط RNA هستکی کوچک(snoRNA; 60-300 nt) هدایت می‌شود، که در هستک و اجسام cajal یافت می‌شوند. snoRNAها با آنزیم‌ها همکاری می‌کنند و آن‌ها را به یک موضع (نقطه) برروی RNA توسط جفت شدن بازی به آن RNA، هدایت می‌کنند. این آنزیم‌ها سپس اصلاح نوکلئوتیدی را انجام می‌دهند. rRNA هاو tRNAها بطور وسیعی اصلاح شده هستند، اما snRNA هاو mRNAها می‌توانند همچنین هدف اصلاح شدن بازی قرار بگیرند.

ژنوم‌های آران‌ایی

مانندDNA، RNA می‌تواند اطلاعات ژنتیکی را حمل کند. ویروسی‌های RNAیی، ژنوم‌هایی مرکب از RNA و انواعی از پروتئین‌های کد شده توسط آن ژنوم را دارند. ژنوم ویروسی توسط بعضی از آن پروتئین‌ها رونوشت برداری می‌شوند، درحالیکه دیگر پروتئین‌ها ژنوم را محافظت می‌کنند به محض اینکه ذره ویروسی به یک سلول میزبان وارد می‌شود. ویروئیدها گروه دیگری از پاتوژن‌ها هستند، اما آن‌ها فقط حاویRNA هستند، نه هیچ پروتئینی را کد می‌کنند و توسط یک پلیمراز سلول گیاهی میزبان رونوشت برداری می‌شود .

رونویسی وارونه

ویروس‌های رونوشت بردار معکوس، ژنومشان را بوسیله نسخه‌های DNA رونوشت معکوس از RNA هایشان، رونوشت برداری می‌کنند. این نسخه‌های DNA سپس به یک RNA جدید رونویسی می‌شوند. رتروترانسپوزونها(Retrotransposon) همچنین توسط کپی شدن DNA و RNAاز یکدیگر پخش (گسترش) می‌یابند و تلومراز حاوی یک RNA می‌باشد که بنوان الگو برای ساختن پایانه‌های کروموزوم‌های یوکاریوتی استفاده می‌شوند.

آران‌ای دورشته‌ای

آران‌ای دورشته‌ای (dsRNA) آران‌ایی است با دو رشته مکمل یکدیگر که همانند دی‌ان‌آ در همهٔ یاخته‌ها یافت می‌شود. آران‌ای دورشته‌ای، مادهٔ ژنتیکی برخی ویروس‌ها را می‌سازد. آران‌ای دورشته‌ای شامل آران‌ای ویروسی و آران‌ای خاموشگر می‌توانند در رمزخوانی ژن دگرگونی پدیدآورند. این دگرگونی بیشتر از راه جفت شدن با آران‌ای پیام‌رسان و سرکوب کارایی آن که به کم شدن فراورده‌های ژنی می‌انجامد، پدید می‌آید،

کشفهای کلیدی در زیست‌شناسی آران‌ای

تحقیق بر روی RNA منجربه کشف‌های زیست شناختی مهم و جوایز نوبل متعددی شده است. اسید نوکلئیک‌ها در سال ۱۸۶۸ توسط Friedrich Miescher کشف شد؛ کسی که ماده نوکلئین را به دلیل این که در هسته پیدا شد را نامگذاری کرد. این بعداً کشف شد که سلول‌های پروکاریوتی که هسته‌ای ندارند، نیز همچنین حاوی اسیدهای نوکلئیک هستند. نقش RNA در سنتز پروتئین همواره در سال ۱۹۳۹ مورد توجه بود. Severo Ochoaجایزه نوبل را در سال ۱۹۵۹(مشترکاً با Arthur Kornberg) برنده شد، بعد از این که او یک آنزیمی را کشف کرد که RNA را در آزمایشگاه سنتز می‌کرد. به طور طعنه آمیزی، آنزیم کشف شده توسط Severo Ochoa(polynucleotide phosphorylase) بعدها نشان داده شد که برای تجزیه RNA مسئول باشد نه این که RNA را سنتز کند. توالی ۷۷ نوکلئوتید ازیک Trna مخمر توسط Robert W. Holley در سال۱۹۶۵ پی برده شد. برنده جایزه نوبل ۱۹۶۸در داروسازی (مشترکاً با Har Gobind Khorana و Marshall Nirenberg). در سال۱۹۶۷ Carl Woese، فرضیه داد که RNA ممکن است کاتالتیک باشد و پیشنهاد کرد که ابتدایی‌ترین اشکال حیات (مولکول‌های خودرونوشت بردار) توانستند هم برای حمل اطلاعات ژنتیکی شان و هم برای کاتالیز واکنش‌های بیوشیمیایی شان به RNA تکیه کنند.

 

قسمتی از تدریس استاد فراهانی در محصول زیست چهارم:

اگر فیلم بالا را به صورت آنلاین نمی توانید نگاه کنید نرم افزار adobe flash را از اینجا دانلود و بر روی کامپیوترتان نصب نمایید تا از این به بعد فیلم ها را به صورت آنلاین تماشا کنید

و یا اگر می خواهید این فیلم آموزشی را دانلود کنید و همیشه آن را بر روی کامپیوترتان داشته باشید اینجا کلیک نمایید.

 

 

برای تسلط بیشتر روی مبحث انواع RNA به شما عزیزان فیلم آموزشی زیر را توصیه می کنیم:

 

 

 

shop giày nữthời trang f5Responsive WordPress Themenha cap 4 nong thongiay cao gotgiay nu 2015mau biet thu deptoc dephouse beautifulgiay the thao nugiay luoi nutạp chí phụ nữhardware resourcesshop giày lườithời trang nam hàn quốcgiày hàn quốcgiày nam 2015shop giày onlineáo sơ mi hàn quốcf5 fashionshop thời trang nam nữdiễn đàn người tiêu dùngdiễn đàn thời trang

در سبد خرید شما هیچ محصولی وجود ندارد
به ما امتیاز دهید: